درمیان

آشنایی با شهرستان

شهرستان درمیان به مرکزیت شهر اسدیه با مساحتی معادل ۵۷۹۷ کیلومتر مربع در شرق ایران واقع شده‌است. این شهرستان دارای ۲ نقطه شهری به نام‌های اسدیه و قهستان و ۳ بخش به نام‌های بخش مرکزی، بخش قهستان و بخش گزیک است. این شهرستان از شمال به شهرستان قائنات از غرب با شهرستان بیرجند از جنوب غربی به شهرستان سربیشه و از مشرق دارای ۵۰ کیلومتر مرز مشترک با کشور افغانستان است. شهرستان درمیان در ۶۰ درجه و ۱ دقیقه طول شرقی و ۳۲ درجه و ۵۵ دقیقه عرض شمالی واقع شده است، مرکز این شهرستان درارتفاع ۱۵۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد. شهر اسدیه در ۹۵ کیلومتری بیرجند و در مسیر جاده بیرجند به گزیک واقع شده است. آب‌وهوای منطقه به طور کلی از نوع گرم‌وخشک است. شهرستان دارای نواحی کوهستانی با آب‌وهوای سرد و ناحیه جلگه‌ای با آب‌وهوای نیمه صحرایی است. هر چه از غرب به شرق می‌رویم به درجه حرارت افزوده می‌شود . شکل زیر موقعیت شهرستان درمیان را نشان می‌دهد.

کسب‌وکار اکثر مردم کشاورزی، دامپروری و قالی بافی است. مردم این شهرستان بسیار کاری و پرتلاش هستند و برای کار در معادن آمادگی دارند. برای احداث کارخانه و یا استخراج از معادن به دلیل ریسک پذیری کم، اقدامی توسط مردم شهرستان صورت نمی‌گیرد و معمولا غیر بومی‌ها برای احداث آن اقدام می‌کنند؛ زیرا مسئله اصلی این است که سطح درآمد و گردش مالی مردم کم است.

جوانان بیشتر به کارهای دولتی علاقه دارند و بقیه به دامپروری و کشاورزی مشغول هستند و کارهای خدماتی خیلی کم انجام می شود.

نکته قابل توجه در رابطه با این شهرستان این است که راه های ارتباطی از زاهدان به مشهد به شهرستان سربیشه وجود دارد که از این حیث موقعیت این شهرستان خوب است .

تحلیل شهرستان

مزيت‌سنجي و اولويت‌بندي كسب‌وكارهاي موجود در هر شهرستان بر مبناي يک روش تحقيق انجام مي‌شود. در اين روش تحقيق، يک شناسنامه براي هر شهرستان و يک شناسنامه براي هر كسب‌وكار تدوين مي‌شود. اين شناسنامه‌ها به عنوان ورودي به نرم‌افزار داده‌ شده و خروجي نرم‌افزار هم‌پوشاني اين دو شناسنامه و تعيين مشاغل مزيت‌دار شهرستان است. اين اولويت‌بندي‌ها توسط كارشناسان و افراد خبره هر شهرستان بازبيني و اصلاح می‌شوند. يكي از منابع تحليل همين ليست مزيت‌سنجي اصلاح ‌شده ‌است. يكي ديگر از منابع تحليل، مصاحبه با كارشناسان و متخصصين حوزه اشتغال هر شهرستان است. در هر شهرستان با حداقل 3 نفر از اين افراد مصاحبه انجام مي‌شود. اين مصاحبه‌ها پياده‌سازي و ارزيابي مي‌گردد. در صورت وجود تناقض و ابهام بين اين 3 مصاحبه و ليست مزيت‌سنجي، مصاحبه‌هاي تكميلي و حتي مصاحبه بيشتر هم صورت مي‌گيرد تا تيم تحليل به نتيجه نهايي مطلوب دست ‌يابد؛ بنابراين خروجي هر شهرستان از تجميع مصاحبه‌ها و ليست مزيت‌سنجي حاصل مي‌شود. در ادامه تحليل شهرستان سپیدان ارائه ‌شده ‌است.

تعیین کسب‌وکارهای مزیت‌دار شهرستان

همان‌طوري‌كه در قسمت قبل اشاره ‌شد مبناي تحليل، مصاحبه‌ها و ليست مزيت‌سنجي است. از بررسي اين دو منبع رسته‌هاي رايج و اولويت‌دار شهرستان تعيين شده ‌است. مبناي اين اولويت‌بندي، فراواني و ميزان اشاره افراد كارشناس به كسب‌وكارهاي رايج در هر شهرستان و اولويتي كه اين مشاغل در ليست مزيت‌سنجي دارند، است. در هر رسته كسب‌وكارهاي رايج به ترتيب اولويت مشخص شده ‌است. در تحليل به مشاغل موجود، مشاغل قابل توسعه و مشاغلي كه هنوز در شهرستان راه‌اندازي نشده و پتانسيل ايجاد آن‌ها در شهرستان وجود دارد، اشاره شده ‌است. مزيت‌هاي شغلي به ترتيب اولويت در ادامه آورده شده ‌است.

باغداری

کشاورزی بیشتر به صورت سنتی انجام می‌گیرد. در زمینه تولید زرشک در این شهرستان قابلیت‌های زیادی وجود دارد و هنوز اشباع نشده‌است. کشت زرشک در این شهرستان به صورت گسترده انجام می‌شود و با آب‌وهوای این شهرستان نیز سازگار بوده و کشت آن با موفقیت همراه است.

کشت گل محمدی و عناب با توجه به اقلیم این منطقه، به صورت گسترده وجود دارد؛ اما تولید آن هنوز به حد اشباع نرسیده و زمین‌های لازم نیز برای کشت آن فراهم است.

به علت مجوزها و کمبود آب، گلخانه‌ها محدود و کم هستند. متراژ گلخانه‌ها باید بزرگ باشد که صرفه اقتصادی داشته باشد؛ ولی گلخانه‌های این شهرستان کوچک هستند؛ بنابراین درصورت کنترل و مدیریت منابع آبی، ایجاد گلخانه‌هایی با مقیاس بزرگ برای تولید گوجه و خیار و به طور کلی صیفی جات با توجه به نیاز و تقاضای منطقه سودآوری خوبی را به دنبال خواهدداشت. اخیرا چند گلخانه در زمینه پرورش آلوئه‌ورا احداث‌شده که بسیار موفق بوده؛ لذا توسعه آن قابل سرمایه گذاری است

بعد از موارد فوق نیز می‌توان گفت در برخی از مناطق این شهرستان باغ‌های گردو، توت، بادام و پسته وجود دارد و با توجه به سود آوری خوب و کیفیت محصولات تولیدی، گسترش آنها قابل پیشرفت است.

دامداری

دامداری بیشتر به صورت سنتی انجام می‌گیرد و دام‌های سبکی مانند گوسفند، بز کرکی و گوشتی و دام‌های سنگینی مانند گاو را پرورش می‎دهند. طبق بررسی‌های انجام‌شده 3 مورد گاوداری، 6 مورد پرواربندی گوسفند و 2 مورد پرورش شتر وجود دارد . لازم به ذکراست به گفته کارشناسان تولید شیر شهرستان کم‌شده‌است؛ بنابراین پرورش گاو اهمیت زیادی دارد. همچنین کود حیوانی برای رشد زرشک بسیار مناسب است. دام‌های سبک بیشتر به صورت گوسفند داشتی و گوشتی هستند؛ ولی پرورش دام‌های گوشتی بیشتر انجام می‌شود و به دلیل بارندگی‌های اخیر و سرسبزی مراتع بسیار موفق بوده‌است.

یک یا دو مورد زنبورداری به صورت سنتی در سطح شهرستان انجام می‌گیرد و عسل این منطقه خیلی گران و باکیفیت است؛ لذا می‌توان در این زمینه نیز فعالیت کرد و تولیدات آن را تا حد زیادی گسترش داد.

با توجه به کاشت درخت توت در سطح شهرستان و طبق لیست مزیت‌سنجی، پرورش کرم ابریشم نیز قابل راه‌اندازی در شهرستان است.

به‌طور خلاصه می‌توان گفت پرورش گوسفند، بز گوشتی، گاو و زنبور عسل از اولویت های برتر و اول این حوزه هستند. در ادامه نیز می‌توان گفت پرورش بز کرکی و بعد از آن نیز پرورش کرم ابریشم، سودآوری خوبی را خواهند‌داشت.

در حوزه دامداری لازم به ذکر است که پرورش دام‌های اصلاح نژادی سبک نظیر بزسانن و همچنین دام‌های سنگین اصلاح‌نژادی نتیجه‌ی خوبی در شهرستان نداشته است؛ لذا به نظر می‌رسد اقداماتی در این باره قابلیت سرمایه گذاری ندارد.

صنایع تبدیلی

دو کارگاه بسته‌بندی و فرآوری زرشک و زعفران در شهرستان وجود داشت؛ اما در حال حاضر یکی از آنها غیرفعال است . کارکردن در این حوزه یکی از مزیت های خوب شهرستان است که ارزش افزوده زیادی دارد؛ زیرا عمده این محصولات به صورت فله‌ای به دلالان فروخته می‌شوند؛ در حالی‌که این محصولات را با کمی درایت و پشتکار می‌توان به محصولی برای ارائه به جهان تبدیل و سود خوبی را کسب کرد.

کشتارگاه برای طیور وجود دارد؛ ولی به دلیل ورشکستگی مالک آن غیر فعال است؛ بنابراین با توجه به تولیدات زیاد طیور در این شهرستان، احداث کشتارگاه صنعتی طیور، قابلیت راه‌اندازی دارد.

ایجاد سردخانه بسیار نیاز است و برای نگهداری محصولاتی مانند زرشک می‌توان از آن استفاده کرد؛ زیرا به دلیل نبود سردخانه کشاورزان مجبورند با قیمت پایین محصولات خود را به فروش برسانند؛ لذا ایجاد سردخانه از مزیت‌های این شهرستان است که رشد چشمگیری را خواهد داشت. باتوجه به کشتار دام به‌صورت سنتی، وجود یک کشتارگاه در شهرستان نیاز است. با احداث یک کشتارگاه صنعتی دام نه تنها دام‌ها به صورت بهداشتی کشتار می‌شوند، بلکه می‌توان ضایعات آنها را فراوری کرده و محصولاتی مانند پودر گوشت را برای تامین خوراک دام تولید کرد. در رابطه با کشتارگاه و سردخانه باید این نکته را یاد آورشد که در صورت ایجاد بیش از یک یا دو واحد از هرکدام، اشباع می‌شوند.

بعد از موارد فوق بسته‌بندی گوشت قرمز با توجه به رونق دامداری، بسته‌بندی خشکبار باتوجه به بازار خوب خشکبار، بسته‌بندی گوشت شتر با توجه به خواص درمانی آن برای درد های مفضلی و روماتیسم و بسته‌بندی عناب با در نظر گرفتن کاشت فراوان این محصول و خواص درمانی آن، قابلیت سرمایه‌گذاری دارد.

در این شهرستان عسل زیادی تولید می‌شود؛ اما بسته بندی صنعتی آن انجام نمی‌شود؛ لذا اقدام در این باره درآمد خیلی خوبی به دنبال دارد. در این زمینه تولید موم و کندوی عسل نیز از مزیت‌هایی است که قابلیت توسعه دارد.

در ادامه نیز می‌توان گفت به دنبال پرورش گاو، احداث ایستگاه جمع آوری شیر در صورت افزایش پرورش دام شیری نیز قابل رشد است؛ زیرا فراوری شیر در این شهرستان انجام نمی‌شود.

بسته‌بندی گوشت و تخم‌ مرغ هم با توجه به پرورش زیاد طیور در این شهرستان و همچنین خوب‌بودن زیر ساخت‌های حمل و نقل برای صادرات به شهرستان‌های دیگر، قابل سرمایه گذاری است.

بسته‌بندی گوشت شترمرغ نیز با توجه به قیمتی که دارد برای سرمایه‌گذاران این صنعت توجیه اقتصادی دارد. همچنین به سبب خواص درمانی آن برای بیماری‌های قلبی و عروقی، تجویز می‌شود؛ بنابراین بازار مصرف خوبی دارد. فراوری روغن شتر نیز با توجه به خواص درمانی آن ارزش افزوده زیادی دارد.

فراوری پوست دام شامل فراوری پشم دام و شتر برای استفاده در صنعت چرم‌دوزی نیز از مزیت های این شهرستان است. بسته‌بندی ادویه‌جات و فراوری روغن شترمرغ نیز سودآوری خوبی را به دنبال دارند که در اولویت های بعدی این حوزه قرار می‌گیرند. فراوری پر و پوست شترمرغ شامل تولید چرم شترمرغ که بسیار زیبا، انعطاف پذیر و مقاوم بوده و بازار مصرف خوبی دارد نیز قابل توسعه است. بسته‌بندی گوشت و تخم بلدرچین و بسته‌بندی گوشت بوقلمون هم در صورت افزایش پرورش آنها، سودآور خواهد بود.

طیور

پرورش مرغ گوشتی و تخم‌گذار به صورت صنعتی و زیاد و پرورش بلدرچین به مقدار خیلی کم و سنتی در سطح شهرستان انجام می‌شود. در ضمن این منطقه دومین تولید کننده مرغ استان است . 10 واحد پرورش شترمرغ در شهرستان وجود دارد که به صورت نیمه‌صنعتی فعالیت می‌کنند ؛ بنابراین پرورش شترمرغ نیز از مزیت‌های این شهرستان است. پرورش بوقلمون و کبک نیز در سطح شهرستان انجام نمی‌گیرد؛ ولی شرایط پرورش آن در شهرستان فراهم است.

طبق توضیحات فوق، پرورش مرغ گوشتی، تخم گذار و شتر مرغ در اولویت اول، پرورش بلدرچین در اولویت دوم و پرورش کبک و بوقلمون در اولویت سوم این حوزه هستند.

صنایع دستی

طبق بررسی‌های انجام‌شده، تولیدات قالیبافی باید بیشتر توسعه پیداکند؛ زیرا این کار جزو کارهای روزمره‌ی بانوان است؛ بنابراین اگر در زمینه بازار فروش حمایت شود، رشد چشمگیری خواهد داشت. به خصوص اینکه دختران این شهرستان به درس خواندن علاقه‌ای ندارند و مهارت‌های قالی‌بافی را بلدند.

در زمینه صنایع دستی، حوله‌بافی و گلیم‌بافی از گذشته وجود داشته و گسترش آن‌ها موفق می‌شود و مانند قالی‌بافی از اولویت‌های اول این حوزه است

بعد از موارد فوق، رودوزی نیز با توجه به اینکه اهالی این منطقه بلوچی و سنی هستند، پیشرفت می‌کند.

در ادامه نیز می‌توان گفت تولید جاجیم به صورت خانگی و کم صورت می‌گیرد و به نظر می‌رسد، توسعه آن سودآور باشد.

صنایع غذایی

باتوجه به رونق دامداری در سطح شهرستان، کارخانه و کارگاهی برای تولید محصولات لبنی وجود ندارد؛ ولی در هر روستا تقریبا 3 کارگاه برای تولید لبنیات سنتی وجود دارد ؛ با این وجود ظرفیت برای تولیدات لبنی همچنان وجود دارد و در صورت صنعتی‌سازی این واحدها، درآمد خوبی حاصل می‌شود.

زعفران به سبب طعم، عطر، رنگ و خواص دارویی که دارد، به وفور در صنایع غذایی، شیرینی‌پزی، دارویی و سایر صنایع به کار ‍‌می‌رود؛ بنابراین در صورت فراوری آن، با توجه به قیمت کنونی و بازار مصرف خوب داخلی و خارجی آن، درآمد خوبی نصیب سرمایه‌گذاران این قسمت می‌شود.

فراوری زرشک شامل، پاک‌کردن و تولید آب زرشک هم با در نظرگرفتن فراوانی این محصول در شهرستان، ارزش افزوده خوبی دارد.

بعد از این موارد فراوری گیاهان دارویی شامل بسته‌بندی، خشک‌کردن و عرق‌گیری از آن‌ها و همچنین گلاب‌گیری، توجیه اقتصادی دارد.

در ادامه نیز می‌توان به مشاغلی مانند فراوری شیر شتر و تولید سایر فراورده های دامی مانند ژلاتین، شیر خشک و سوسیس و کالباس اشاره‌کرد که در اولویت‌های بعدی قرار می‌گیرند.

تولید خشکبار و رب نیز با در نظر گرفتن فراوانی مواد اولیه آن در شهرستان و بازار هدف مناسب آن‌ها، سودآور خواهد بود.

بعد از موارد فوق، فراوری آلوئه‌ورا و استفاده از آن در صنایع آرایشی و بهداشتی و تولید دارو پیشنهاد می‌شود.

تولید نان، آرد، رشته آشی و پلویی و شیرینی هم از مزیت های این حوزه هستند و با توجه به وجود مواد اولیه آنها و همچنین مهارت برخی از مردم و مخصوصا بانوان در این زمینه، قابلیت توسعه دارند. در ضمن تولید سایر فراورده های گندم مانند تولید نشاسته گندم، برشته کردن گندم، تولید آرد سوخاری و پفک گندم هم در صورت تامین مواد اولیه و بازاریابی مناسب، از مزیت‌های این شهرستان است که در اولویت‌های پایین‌تر قرار می‌گیرند.

تولید چیپس میوه، آبمیوه، میوه خشک و سایر فراورده‌های میوه مانند مربا، لواشک، شهد، کمپوت و کنسانتره هم به سبب باغات میوه در این شهرستان، قابل سرمایه‌گذاری هستند.

زراعت

در این حوزه زعفران یکی از محصولاتی است که کشت آن در این منطقه جواب می‌دهد و بازار فروش داخل آن همیشگی بوده و تولیدات آن به حد اشباع نرسیده است؛ بنابراین گسترش کشت آن سودآوری خوبی را به دنبال دارد. کشت گیاهان دارویی مانند آویشن و بومادران باتوجه به مصرف کم آب، در این منطقه امکان‌پذیر بوده و قابل توسعه است.

کشت گندم و جو نیز به صورت انبوه در این شهرستان انجام می‌شود و با توجه به مزیت های فرآوری آن و واردات آرد، از اولویت‌های راه‌اندازی در این جوزه هستند.

بعد از این موارد می‌توان به کشت محصولاتی مانند سیب زمینی، پیاز و ذرت علوفه‌ای نیز اشاره‌کرد که گسترش کشت آن‌ها سودآور خواهدبود.

خدمات

شهرستان درمیان با توجه به داشتن زیارتگاه، قلعه، سد و حیات وحش طبیعی، اقامتگاه بومگردی مناسب ندارد؛ لذا ایجاد آن رشد و پیشرفت خوبی دارد؛ زیرا فقط یک اقامتگاه آن هم در روستای فورگ وجود دارد و نیاز به این مورد حس می شود و اولولیت اول این حوزه را به خود اختصاص می‌دهد.

بعد از این موارد نیز با توجه به تولید زیاد فرش در این شهرستان، مرمت فرش نیز قابلیت توسعه دارد.

لازم به ذکر است در شهرستان هیچ منطقه تفریحی ندارد، زیرا مردم به طور غالب مشغول کشاورزی و دامداری هستند و همچنین در فرهنگ آن‌ها استفاده از مناطق تفریحی نهادینه نشده است؛ لذا استقبال چندانی انجام نمی‌گیرد.

صنعت

یکی از ویژگی‌های این شهرستان، داشتن معادن سنگ گرانیت، مالون و سنگ فرش است؛ اما آنها را بهره برداری نکرده و به صورت خام صادر می‌کنند؛ بنابراین ایجاد کارگاهی برای فرآوری این سنگ‌ها قابلیت توسعه را دارد. بعد از این موارد کوره‌ی آجرپزی در شهرستان درمیان وجود دارد و اگر مواد اولیه و سوخت آن تامین شود قابلیت رشد دارد.

تولید لوازم و قطعات خودرو در درمیان جوابگو نیست؛ اما تولید مواد شوینده و بهداشتی و همچنین احداث کارخانه برای تولید آنها قابلیت ایجاد دارد. با توجه به کشت چغندر قند در این شهرستان، احداث کارخانه‌ی فرآوری و یا احیای کارخانه قند موجود در شهرستان نیز از دیگر مزیت‌های این حوزه است.

شهرک و ناحیه صنعتی در این شهرستان وجود ندارد و فقط یک خیابان که کسب‌و‌کارهای صنعتی در زمینه تعمیرات خودرو در آن فعال هستند، وجود دارد.کارخانه ی سیمان باقران، تولید بلوک ساختمانی، تیرچه بلوک، آب نبات سازی، یک واحد تولید لوله های یو پی وی سی در روستا، بسته بندی و پاک سازی زرشک و بحث قالیبافی در این شهرستان فعال هستند .

شیلات

چند واحد پرورش ماهی در حال فعالیت هستند؛ اما در این شهرستان کم آبی وجود دارد؛ لذا به نظر می رسد ایجاد چنین کسب‌وکاری سودآوری نداشته باشد.

مشاغلمزیت
احداث باغ زرشک1
بسته بندی زرشک2
پرورش گوسفند3
پرورش بزگوشتی4
پرورش گاو5
پرورش مرغ گوشتی6
پرورش شترمرغ7
پرورش مرغ تخم گذار8
پرورش زنبور عسل9
تولید فرش و قالیچه10
پرورش شتر11
احداث گلخانه خیار12
احداث گلخانه گوجه13
تولید فرش و قالی14
بوم گردی15
مرمت فرش16
بسته بندی زعفران17
کشت زعفران18
احداث باغ گردو19
تولید گلاب و عرقی جات20
کشت گیاهان دارویی21
کشت گل محمدی22
گلیم بافی و نمد مالی23
پرورش بلدرچین24
دوزندگی لباس محلی25
بسته بندی میوه جات26
پرورش کبک27
پرورش بوقلمون28
بسته بندی غلات29
بسته بندی پسته30
حوله بافی31
بسته بندی محصولات زراعی وگلخانه ای32
احداث باغ توت33
احداث باغ بادام 34
بسته بندی ادویه جات آسیاب شده35
فرآوری عناب36
بسته بندی پسته37
احداث سردخانه38
احداث کشتارگاه دام39
تولید لبنیات40
تولید سوسیس و کالباس41
پرورش بلدرچین42
فرآوری چرم گاو43
بهره برداری از معادن44
احداث باغ انار45
ایجاد گلخانه سبزیجات46
کشت آلوئه‌ورا47
احداث باغ زرد آلو48
پرورش کرم ابریشم49
تولید چیپس میوه50