ملکشاهی

آشنایی با شهرستان

شرایط آب و هوایی شهرستان معتدل مایل به گرم است و به علت نزدیکی به مهران، یک یا دو ماه از سال خیلی گرم می‌شود. همچنین حدود یک ماه یا بیست روز یخبندان کامل است. مناطق شهرستان بیشتر کوهستانی هستند و کارخانه خاصی در این شهرستان وجود ندارد؛ درنتیجه بیشتر مردم از طریق دامداری و عده ای نیز از طریق کارگری امرار معاش می‌کنند؛ بنابراین در منطقه‌ای که کارخانه و امکانات و درآمد خوبی نباشد، روحیه مردم خوب نیست.

مردم شهرستان اهل کار هستند اما یکی از مشکلات عمده آنها این است که بازار فروش محصولات، تامین نیست و باید کارخانه‌ای باشد که مردم محصولاتشان را به آن بفروشند.

متاسفانه شهرستان در مسیر اصلی نیست و جاده اصلی از وسط شهرستان رد نمی‌شود؛ لذا برای فعالیت، دور و پرت است؛ به همین دلیل تولیدات شهرستان به جایی صادر نمی‌شود و افراد رغبتی به ایجاد کسب‌وکارهای بزرگ ندارند؛ اما اگر کار تولیدی باشد که دارای بازار فروش باشد، صد در صد از آن استقبال می‌کنند.

بیشتر مردم، تحت پوشش نهادهای حمایتی مانند کمیته امداد و بنیادشهید هستند. به همین علت کسب‌و‌کارهای اقتصادی که به صورت خودکفا و خصوصی هستند، در شهرستان انجام نمی‌شوند و بیشتر مشاغل دولتی هستند.

جوانان تحصیل‌کرده بیکار هستند و شغل خاص و شاخصی ندارند. البته عده ای جذب بازار شده‌اند و به کارهایی مانند خیاطی، نجاری و... مشغول هستند؛ لذا بیشتر جوانان به شهرهای اطراف که شرکت‌هایی در آنها فعال هستند مانند مهران و دهلران مهاجرت می‌کنند.

تحلیل شهرستان

مزيت‌سنجي و اولويت‌بندي كسب‌وكارهاي موجود در هر شهرستان بر مبناي يک روش تحقيق انجام مي‌شود. در اين روش تحقيق، يک شناسنامه براي هر شهرستان و يک شناسنامه براي هر كسب‌وكار تدوين مي‌شود. اين شناسنامه‌ها به عنوان ورودي به نرم‌افزار داده‌ شده و خروجي نرم‌افزار هم‌پوشاني اين دو شناسنامه و تعيين مشاغل مزيت‌دار شهرستان است. اين اولويت‌بندي‌ها توسط كارشناسان و افراد خبره هر شهرستان بازبيني و اصلاح می‌شوند. يكي از منابع تحليل همين ليست مزيت‌سنجي اصلاح ‌شده ‌است. يكي ديگر از منابع تحليل، مصاحبه با كارشناسان و متخصصين حوزه اشتغال هر شهرستان است. در هر شهرستان با حداقل 3 نفر از اين افراد مصاحبه انجام مي‌شود. اين مصاحبه‌ها پياده‌سازي و ارزيابي مي‌گردد. در صورت وجود تناقض و ابهام بين اين 3 مصاحبه و ليست مزيت‌سنجي، مصاحبه‌هاي تكميلي و حتي مصاحبه بيشتر هم صورت مي‌گيرد تا تيم تحليل به نتيجه نهايي مطلوب دست ‌يابد؛ بنابراين خروجي هر شهرستان از تجميع مصاحبه‌ها و ليست مزيت‌سنجي حاصل مي‌شود. در ادامه تحليل شهرستان سپیدان ارائه ‌شده ‌است.

تعیین کسب‌وکارهای مزیت‌دار شهرستان

همان‌طوري‌كه در قسمت قبل اشاره ‌شد مبناي تحليل، مصاحبه‌ها و ليست مزيت‌سنجي است. از بررسي اين دو منبع رسته‌هاي رايج و اولويت‌دار شهرستان تعيين شده ‌است. مبناي اين اولويت‌بندي، فراواني و ميزان اشاره افراد كارشناس به كسب‌وكارهاي رايج در هر شهرستان و اولويتي كه اين مشاغل در ليست مزيت‌سنجي دارند، است. در هر رسته كسب‌وكارهاي رايج به ترتيب اولويت مشخص شده ‌است. در تحليل به مشاغل موجود، مشاغل قابل توسعه و مشاغلي كه هنوز در شهرستان راه‌اندازي نشده و پتانسيل ايجاد آن‌ها در شهرستان وجود دارد، اشاره شده ‌است. مزيت‌هاي شغلي به ترتيب اولويت در ادامه آورده شده ‌است.

دامداری

تمایل جوانان روستایی بیشتر به سمت دامداری است؛ زیرا شغل پررونق دیگری در این شهرستان وجود ندارد. همچنین مناطق این شهرستان بیشتر کوهستانی و جنگلی هستند و دام‌ها به راحتی پرورش می‌یابند. دامداری در این شهرستان به صورت سنتی و خانگی است. در واقع واحدهای بزرگ با تعداد دام‌های زیاد، که به صورت صنعتی و نیمه صنعتی هستند، در شهرستان وجود ندارد . لازم به ذکر است که در این شهرستان بیشتر بز و میش پرورش داده می شود و پرواربندی بیشتر جواب می‌دهد؛ زیرا شغل تعداد زیادی از مردم شهرستان قصابی است. درحال حاضر نیز پرورش گوسفند و بز با نژادهای بومی منطقه انجام می‌شود.

واحد های گاوداری نیز در این شهرستان وجود دارند؛ ولی خیلی بزرگ نیستند و فقط سه یا چهار گاو را پرورش می‌دهند.

حدود بیست یا سی هزار کندو در شهرستان وجود دارد و عسل تولیدی از کیفیت خوبی برخورداراست. با توجه به وجود مراتع خوب و اقلیم مناسب برای این کار، گسترش آن سود آوری خوبی را به دنبال دارد.

پرروش دام‌های اصلاح نژادشده انجام نمی‌شود؛ زیرا به علت گران‌بودن این دام‌ها و خطر ورشکستگی پس از مرگ آنها، مردم استقبالی نمی‌کنند؛ ولی اگر خرید آن‌ها تضمینی باشد، زمینه و نیروی کار برای پرورش آن‌ها فراهم است.

پرورش گاو هلشتاین نیز در این شهرستان جواب می‌دهد و درحال حاضر نیز در دامداری‌ها پرورش داده می‌شود. بز سانن نیز می‌تواند خوب باشد و جواب می‌دهد البته این مورد تا به حال امتحان نشده‌است.

با توجه به موارد گفته شده پرورش گاو، گوسفند، زنبور عسل و بز در اولویت اول، گاو هلشتاین و دام های اصلاح نژاد شده در اولویت دوم و پرورش میش و بز سانن در اولویت سوم قرار دارند.

باغداری

مردم بیشتر به سمت باغداری گرایش پیدا کرده‌اند؛ زیرا محصولاتی را که کشت کردند، خیلی خوب جواب داده است. در این شهرستان باغات بادامی وجود دارند که به صورت دیمی به بار می‌نشینند و در سال نهایتا یک یا دو بار آبیاری می‌شوند . همچنین گردویی که در حال حاضر کاشته می‌شود، بیشتر سنتی بوده و جدید و اصلاح نژاد شده نیست؛ درصورتیکه ظرفیت فوق العاده‌ای در زمینه کشت هر دو صورت گردو، وجود دارد؛ زیرا محصولی است که علی‌رغم هزینه کم برای نگهداری، محصولات با ارزشی را تولید می‌کند.

کاشت پسته نیز در شهرستان انجام می‌شود و با توجه به اینکه آب‌وهوای منطقه با این محصول سازگار است و در بازار فعلی نیز تقاضای زیادی دارد، گسترش آن قابل سرمایه‌گذاری است.

بعد از موارد ذکر شده کشت سبزیجات در فصل تابستان جوابگو است. کشت صیفی‌جات و سبزیجات در روستاهایی به نام مهر ملکشاهی و گنبد جواب می‌دهد. در بخش مهر نیز سبزیجات کشت می‌شود که به صورت خام، توسط مردم شهرستان خریداری می‌شود؛ اما تقریبا نتوانسته‌اند نیاز مردم شهرستان را در این زمینه برطرف کنند؛ بنابراین اقداماتی در حوزه کشت سبزیجات و صیفی‌جات مثمرثمر خواهد بود.

کاشت زیتون در صورت تامین آب و صنایع فرآوری آن مانند روغن‌کشی و.. جواب می‌دهد. البته لازم به ذکر است که تولید این محصول در حال حاضر در شهرستان انجام می‌شود؛ بنابراین افزایش تولیدات آن سود خوبی را به دنبال خواهد داشت.

گلخانه‌ زیادی در ملکشاهی وجود ندارد؛ زیرا آموزش در این زمینه خیلی کم بوده و بیشتر مردم به همان روش سنتی گذشته تمایل دارند؛ لذا نیاز است که در این زمینه تبلیغ و آموزش بیشتری انجام شود. همچنین بیشتر محصولات گلخانه‌ای خیار و گوجه هستند؛ بنابراین به نظر می‌رسد گسترش گلخانه‌ها نیز علاوه بر تامین برخی از نیازها و تقاضای مردم، رشد چشمگیری داشته‌باشد.

در برخی از نقاط، باغات انگور وجود دارد که محصول خوبی را نیز تولید می‌کنند؛ بنابراین گسترش این کشت و صنایع تبدیلی مرتبط با آن قابل سرمایه گذاری است.

در ادامه نیز می‌توان گفت باغات خوبی در این شهرستان وجود دارد که میوه‌هایی مانند هلو، شلیل، سیب و زردآلو را تولید می‌کنند؛ بنابراین به نظر می‌رسد گسترش این باغات نیز ظرفیت‌های لازم را داشته‌باشد.

کاشت بامیه مرغوب نیز در این شهرستان انجام می‌شود و گسترش آن نیز سودآور خواهد بود.

یک نوع انجیر در شیراز پرورش پیدا می‌کند که گفته شده کاشت آن در ملکشاهی هم جواب خواهد داد؛ ولی هنوز کشت آن شروع نشده است. به نظر می‌رسد در صورت کاشت این انجیر در ملکشاهی، توجیه اقتصادی خوبی خواهد داشت.

زراعت

به علت کوهستانی بودن این شهرستان و وجود مشکل کمبود آب، کشاورزی رونق زیادی ندارد؛ لذا سرمایه‌گذاری کمی در این زمینه می‌شود؛ اما قابلیت گسترش کشاورزی برای کشت برخی از محصولات وجود دارد. در ضمن بیشتر کشاورزی این شهرستان به صورت دیمی و سنتی انجام می‌شود.

کشت حبوباتی مانند عدس، نخود و لوبیا در سطح شهرستان به صورت گسترده انجام می‌شود و با توجه به وجود بازار برای فروش، قابلیت سرمایه گذاری را دارد.

اخیرا در این شهرستان کشت زعفران امتحان شد و نتیجه بسیار خوبی داشت؛ بنابراین با توجه به اشباع نشدن تولید این محصول در شهرستان و بازار دائمی برای فروش آن، همچنان قابلیت گسترش این کشت وجود دارد.

کشت گندم و جو در این شهرستان به صورت انبوه انجام می‌شود و با توجه به دیمی بودن این محصولات و نیاز و تقاضای مردم نسبت به فرآورده‌های آن، ظرفیت برای کشت نیز وجود دارد و مانند موارد فوق از مزیت های خوب این شهرستان است.

ملکشاهی شهرستانی کوهستانی است و گیاهان دارویی زیادی مانند آویشن، پونه، اسپند و... دارد که خودرو هستند؛ بنابراین منطقه ظرفیت‌های لازم برای گسترش کشت این گیاهان را نیز دارد.

صنایع تبدیلی

فاصله این شهرستان با عراق صد کیلومتر است؛ بنابراین اگر کسی سرمایه‌گذاری کرده و کارخانه‌ای را ایجاد کند و همزمان بازاریابی نیز انجام دهد، می‌تواند موفق باشد.

تولیدات عسل در سطح شهرستان زیاد است؛ اما بسته‌بندی و برندسازی و همچنین تولید موم و کندو در شهرستان انجام نمی‌شود؛ ولی در صورت ایجاد، سود قابل توجهی به دنبال دارد.

پتانسیل برای تولید کود حیوانی و خوراک دام در شهرستان ملکشاهی وجود دارد. با توجه به رونق دامداری و کشاورزی در شهرستان، بازار این محصولات، تضمینی است.

ایجاد کشتارگاه نیز سودآوری خوبی را به دنبال دارد؛ زیرا علاوه بر کشتار دام‌ها می‌توان با فراوری ضایعات آن، پودر گوشت تولید کرد که به عنوان خوراک دام مصرف دارد.

با وجود کشت زیاد حبوبات در این شهرستان و نظر به اینکه مردم با صنعتی شدن جوامع کنونی زمان کمتری برای پاک کردن حبوبات دارند، بسته‌بندی حبوبات و غلات نیز قابلیت توسعه دارد.

بسته‌بندی آجیل و خشکبار نیز با توجه به تقاضای مردم و بازار خوب خرید و فروش آن، پیشرفت خوبی خواهد داشت.

در این شهرستان به کشتارگاه طیور نیاز است؛ زیرا بیشترین پرورش مرغ در همین شهرستان است؛ ولی متاسفانه طیور این منطقه برای کشتار به شهرهای دیگر می‌روند.

با توجه به رونق دامداری در شهرستان، فراوری پوست دام شامل استفاده از کرک و پشم دام در صنعت ریسندگی و همچنین استفاده از پوست گاو در صنعت چرم‌دوزی و بسته‌بندی گوشت قرمز از مزیت‌های برتر این شهرستان است که در صورت رفع مشکلات راه‌ها و امکان صادرات به شهرهای دیگر، قابل سرمایه‌گذاری خواهندبود.

نیاز به سردخانه برای محصولات کشاورزی در شهرستان وجود دارد؛ زیرا محصولات کشاورزی برای نگهداری به مرکز استان برده می‌شوند.

بسته‌بندی گوشت مرغ، بوقلمون و شترمرغ هم از مزیت‌های موفق و سود آور خواهندبود و در اولویت های بعدی قرار می‌گیرند.

بعد از موارد فوق، بسته‌بندی گوشت کبک و فراوری بلدرچین شامل بسته‌بندی گوشت و تخم بلدرچین قراردارد.

روغن شترمرغ از بهترین داروهای طبیعی است که به روش سنتی تهیه می‌شود. این دارو به سبب درمان پا درد، رماتیسم، سیاتیک و ... تجویز می‌شود؛ بنابراین فراوری روغن شترمرغ در صورت بازاریابی مناسب و وجود بازار مصرف، پیشرفت خوبی را خواهد داشت.

به نظر می‌رسد بسته بندی ماهی با توجه به پرورش آن در شهرستان در صورت افزایش پرورش، سود خوبی را به دنبال داشته‌باشد.

فراوری پر و پوست شترمرغ در اولویت‌های آخر این حوزه قراردارند. لازم به ذکر است که چرم شترمرغ بسیار زیبا، مقاوم و انعطاف‌پذیر بوده و پر شترمرغ نیز بهترین گردگیر است؛ بنابراین این موارد در صورت فراوری طرفداران زیادی دارند.

صنایع غذایی

تولید شیر در این شهرستان به دلیل وجود دامپروری گسترده زیاد است؛ اما فرآوری آن صورت نمی‌گیرد و تولیدات لبنیات به صورت خانگی و سنتی است؛ لذا ایجاد کارگاه یا کارخانه‌ای در این زمینه در صورت ایجاد امکان صادرات آن به سایر نقاط و وجود بازار فروش، سودآوری خوبی خواهدداشت. در ضمن ایجاد چنین صنایعی دامداران را نیز تشویق به پرورش بیشتر دام می‌کند. تولید سایر محصولات دامی مانند تولید ژلاتین و شیر خشک و همچنین تولید سوسیس و کالباس از مزیت های این شهرستان است که با توجه به دامداری‌های زیاد در شهرستان قابل سرمایه‌گذاری است؛ اما در اولولیت‌های پایین‌تر قرار می‌گیرد.

با توجه به کشت زعفران در شهرستان، فراوری آن شامل تولید ماده خوراکی جهت عطر و طعم غذا و تولید دارو با توجه به خاصیت دارویی آن قابل سرمایه‌گذاری است. در ضمن این کشت نوپا است؛ اما خوب جواب داده و با فراوری آن می‌توان رغبت کشاورزان به کشت این محصول را افزایشداد.

با توجه به باغات پسته در این شهرستان، فراوری پسته شامل شورکردن، دانه‌بندی و بسته‌بندی آن، از مزیت‌های این حوزه است؛ زیرا بازار مصرف برای این محصول همیشگی است؛ لذا علاوه بر کشت، فراوری آن نیز توصیه می‌شود.

توجه به یک نکته ضروری است که گندم توسط خدمات روستایی خریداری‌شده و همان‌جا انبار می شود. گندم تولیدی به کارخانه آرد ایلام برده‌شده و آرد آن به شهرستان باز می‌گردد؛ بنابراین ایجاد کارگاه یا کارخانه‌ای برای تولید آرد علاوه بر اشتغال‌زایی، سود چشمگیری خواهدداشت. علاوه بر تولید آرد، فرآوری‌های دیگر آرد نیز مانند تولید رشته آشی و تهیه نان و شیرینی در این شهرستان انجام نمی‌شود؛ اما در صورت فراهم‌کردن شرایط برای تولید این موارد سود خوبی به دست می‌آید و توجیه اقتصادی دارد. سایر فراورده‌های گندم نیز مانند برشته کردن گندم، تولید پفک گندم، تولید نشاسته گندم، تولید نان بستنی، تهیه آرد سوخاری و تولید کلوچه و بیسکویت نیز قابلیت راه‌اندازی دارند که در اولویت‌های بعدی قرار می‌گیرند.

بعد از موارد فوق می‌توان به فراوری انگور شامل تولید شیره و سرکه انگور و همچنین تولید کشمش و مویز اشاره کرد که با توجه به وجود باغات انگور، قابل رشد و توسعه است.

فراوری گیاهان دارویی مانند عرق‌گیری، خشک‌کردن و بسته‌بندی سود خوبی را به دنبال دارد؛ زیرا مواد اولیه آن در شهرستان موجود است.

با توجه به اینکه در سطح شهرستان ملکشاهی باغات میوه وجود دارد، می‌توان در زمینه تولید چیپس میوه، آبمیوه، میوه‌خشک و سایر فراوری‌های میوه مانند تولید لواشک، ترشیجات، شهد، کنسانتره، کمپوت و تولید مربا اقدام کرد.

طیور

تعداد زیادی مرغداری صنعتی در شهرستان وجود دارد . جدیدا نیز یک یا دو واحد پرروش شترمرغ در شهرستان ایجاد شده‌است که موفق هستند. در ضمن این شهرستان از جمله شهرهایی است که بیشترین مرغداری‌ها را درسطح استان دارد که حدود پنجاه یا شصت واحد صنعتی هستند.

پرورش بوقلمون نیز با تعداد کم انجام می‌شود؛ اما باتوجه به موفق‌بودن نمونه‌های موجود، قابلیت توسعه و گسترش دارند.

پرورش کبک و بلدرچین هم در این شهرستان وجوددارد و به نظر می‌رسد با توجه به سازگاری آن‌ها با منطقه قابل توسعه باشند؛ بنابراین پرورش مرغ، شترمرغ و بوقلمون در اولویت اول شهرستان و پرورش کبک و بلدرچین هم در اولویت دوم قراردارند.

صنایع دستی

قالی‌بافی و گلیم‌بافی در این شهرستان انجام می‌شود و قالی‌بافی توسط کمیته حمایت می‌شود؛ اما همچنان ظرفیت و قابلیت‌های لازم برای گسترش این موارد وجود دارد. با احداث کارگاه‌هایی در حوزه صنایع دستی، می‌توان در آمد خوبی را کسب کرد؛ زیرا علاوه بر اینکه قالی‌بافی این شهرستان به ثبت میراث فرهنگی رسیده‌است، تمایل برای خرید محصولات سنتی نیز وجوددارد.

بعد از این موارد حدود ده کارگاه، در زمینه چاقوسازی سنتی مختص خود منطقه وجوددارد؛ اما تولیدات آنها هنوز به حد اشباع نرسیده است و همچنان خریداران خود را دارند؛ بنابراین قابل توسعه است.

نمدمالی نیز در این شهرستان به صورت خانگی انجام می‌شود و ظرفیت برای ارتقای آن وجود دارد؛ زیرا مواد اولیه آن یعنی پشم و کرک دام در این منطقه به مقدار فراوان تولید می‌شود.

مواردی مانند گسترش گیوه‌دوزی، چیت‌بافی، حصیربافی، جوال‌دوزی، تولید سیاه‌چادر، چرم‌دوزی و ساخت اسلحه‌های شکاری نیز از مزیت های نسبی است که به نظر می‌رسد سودآور باشد.

صنعت

با توجه به وجود معادنی مانند ذغال سنگ، گچ، گوگرد، مالون، شن، ماسه و بیوتیمن و نمک طبیعی، در شهرستان ملکشاهی، هیچ فرآوری از آنها صورت نمی‌گیرد. البته به استثنای کارخانه فرآوری گچ که گچ را برای استفاده در کارهای ساختمانی استخراج، ذوب و خرد می‌کند، کارخانه و کارگاه دیگری برای فرآوری محصولات استخراج‌شده وجود ندارد. در ضمن این کارخانه سنتی بوده و تولیداتش درحد تامین نیاز شهرستان است. بنابراین ایجاد کارخانه‌ای برای فرآوری از این موارد سودآور خواهد بود.

در این شهرستان، خاکی وجود دارد که برای تولید آجر مناسب است ولی متاسفانه تولید نمی شود.

لازم به ذکر است تا مشکل بازار فروش حل نشود، هیچ کار تولیدی در شهرستان جواب نمی‌دهد؛ البته در صورت تأمین بازار فروش تولیدی‌هایی مانند تولید پوشاک و درب و پنجره، موفق خواهند بود.

یک شهرک صنعتی در شهرستان وجود دارد که فقط نام شهرک صنعتی را دارد و هیچ کارگاه یا کارخانه‌ای به استثنای یک کارگاه فوم‌سازی، در آن نیست. هنوز هم کسی برای احداث کارخانه یا کارگاه در این شهرک درخواستی نداده است. البته جدیدا بنیاد مسضعفین واردشده و عده‌ای نیز برای ایجاد واحدهای صنعتی ثبت‌نام کرده اند؛ ولی تاکنون هیچگونه احداثی صورت نگرفته است.

کارگاه های تولیدی تیرچه بلوک نیز به صورت نیمه سنتی در شهرستان وجود دارد. یک کارخانه پلاستیک‌سازی برای تولید انواع محصولات پلاستیکی و یک کارخانه فوم ساختمانی در شهرستان فعال است. دو کارگاه تولید خوراک و طیور نیز در شهرستان وجود دارد و جدیدا هم واحدهای تولید لوازم بهداشتی و موادشوینده در ایلام ایجادشده که یکی از واحدهای آن نیز در این شهرستان است.

خدمات

این شهرستان صددرصد به اقامتگاه بومگردی و امکانات اقامتی نیاز دارد؛ زیرا در کنار جاذبه‌های طبیعی و آثار باستانی آن هیچ اقامتگاهی وجود ندارد. با توجه به وجود خیاطی‌های فعال و موفق نیز می‌توان این مورد را گسترش داد.

شیلات

در شهرستان دو واحد پرورش ماهی فعال هستند که ماهی قزل آلا پرورش می‌دهند؛ اما آب شهرستان کم است و خیلی نمی توان در حوزه پرورش ماهی سرمایه‌گذاری کرد. همان دو کارگاه فعال نیز به این علت که در نزدیکی سد هستند، می توانند به فعالیت خود ادامه دهند.

مشاغلمزیت
پرروش گوسفند1
پرورش گاو2
احداث باغ گردو3
احداث باغ بادام4
احداث باغ پسته5
کشت زعفران6
بسته بندی عسل7
گلیم بافی8
پرورش مرغ گوشتی9
پرورش مرغ تخم گذار10
تولید لبنیات11
فراوری پسته 12
تولید خشکبار13
احداث کشتارگاه طیور14
پرورش شتر مرغ15
پرورش بز گوشتی16
فراوری زعفران17
تولید کود حیوانی18
کشت گندم19
کشت جو20
کشت نخود21
کشت لوبیا22
کشت صیفی جات23
کشت عدس24
زنبور داری25
پرورش بوقلمون26
قالی بافی27
تولید سوسیس و کالباس28
جاجیم بافی29
بهره بردای از معادن30
بوم گردی31
بسته بندی حبوبات32
بسته بندی خشکبار33
تولید رشته آشی34
تولید آرد35
تهیه نان36
پرورش ماهیان گرمابی37
پرورش ماهیان سردآبی38
پرروش الاغ شیری39
پرورش کبک40
گلاب گیری41
فراوری گیاهان دارویی42
کشت گل محمدی43
احداث سردخانه44
احداث کشتارگاه دام45
فراوری انگور46
تولید میوه خشک47
تولید آبمیوه48
کشت سبزی جات49
کشت انگور50