تویسرکان

آشنایی با شهرستان

شهرستان تویسرکان یکی از شهرستان‌های استان همدان در ایران است. مرکز این شهرستان شهر تویسرکان است که در جنوب کوه الوند و شهر همدان واقع شده‌ است. شهرستان تویسرکان با مساحتی معادل یک هزار و ۵۵۶ کیلومتر مربع، ۷‎/۹۸ درصد از مساحت استان همدان را دربرگرفته است. شهرستان تویسرکان از شمال به شهرستان بهار، از شمال شرق به شهرستان همدان، از جنوب شرق به شهرستان ملایر، از جنوب غرب به شهرستان نهاوند و از غرب و شمال غرب به استان کرمانشاه و شهرستان اسدآباد محدود می‌شود. جمعیت این شهرستان در سرشماری سال 1395، 101666 هزار نفر بوده است. شهرستان تویسرکان 105 روستا دارد که از این تعداد 5 مورد خالی از سکنه هستند؛ اما در سال های اخیر به دلیل افزایش تورم و ارزش مسکن مردم از شهرهای بزرگ و حتی تهران به روستاها بازگشته و خانه ساخته اند و یا کشاورزی می کنند . این شهرستان به دلیل کوهستانی بودن و مرتفع بودن دارای آب و هوای معتدل کوهستانی است. شکل زیر موقعیت شهرستان تویسرکان را نشان می دهد.

تحلیل شهرستان

مزيت‌سنجي و اولويت‌بندي كسب‌وكارهاي موجود در هر شهرستان بر مبناي يک روش تحقيق انجام مي‌شود. در اين روش تحقيق، يک شناسنامه براي هر شهرستان و يک شناسنامه براي هر كسب‌وكار تدوين مي‌شود. اين شناسنامه‌ها به عنوان ورودي به نرم‌افزار داده‌ شده و خروجي نرم‌افزار هم‌پوشاني اين دو شناسنامه و تعيين مشاغل مزيت‌دار شهرستان است. اين اولويت‌بندي‌ها توسط كارشناسان و افراد خبره هر شهرستان بازبيني و اصلاح می‌شوند. يكي از منابع تحليل همين ليست مزيت‌سنجي اصلاح ‌شده ‌است. يكي ديگر از منابع تحليل، مصاحبه با كارشناسان و متخصصين حوزه اشتغال هر شهرستان است. در هر شهرستان با حداقل 3 نفر از اين افراد مصاحبه انجام مي‌شود. اين مصاحبه‌ها پياده‌سازي و ارزيابي مي‌گردد. در صورت وجود تناقض و ابهام بين اين 3 مصاحبه و ليست مزيت‌سنجي، مصاحبه‌هاي تكميلي و حتي مصاحبه بيشتر هم صورت مي‌گيرد تا تيم تحليل به نتيجه نهايي مطلوب دست ‌يابد؛ بنابراين خروجي هر شهرستان از تجميع مصاحبه‌ها و ليست مزيت‌سنجي حاصل مي‌شود. در ادامه تحليل شهرستان سپیدان ارائه ‌شده ‌است.

تعیین کسب‌وکارهای مزیت‌دار شهرستان

همان‌طوري‌كه در قسمت قبل اشاره ‌شد مبناي تحليل، مصاحبه‌ها و ليست مزيت‌سنجي است. از بررسي اين دو منبع رسته‌هاي رايج و اولويت‌دار شهرستان تعيين شده ‌است. مبناي اين اولويت‌بندي، فراواني و ميزان اشاره افراد كارشناس به كسب‌وكارهاي رايج در هر شهرستان و اولويتي كه اين مشاغل در ليست مزيت‌سنجي دارند، است. در هر رسته كسب‌وكارهاي رايج به ترتيب اولويت مشخص شده ‌است. در تحليل به مشاغل موجود، مشاغل قابل توسعه و مشاغلي كه هنوز در شهرستان راه‌اندازي نشده و پتانسيل ايجاد آن‌ها در شهرستان وجود دارد، اشاره شده ‌است. مزيت‌هاي شغلي به ترتيب اولويت در ادامه آورده شده ‌است.

باغداری

باغداری یکی از حوزه‌های رایج در شهرستان تویسرکان است. تولید اشتغال توسط رسته باغداری بسیار زیاد می‌باشد و به اقتصاد شهرستان و فضای کسب و کار رونق می‌بخشد. کشاورزی و از جمله باغبانی در توسعه ملی و افزایش رفاه عمومی، فقرزدایی، تنوع بخشیدن و پایدار کردن الگوی توسعه شهری، توزیع درآمد و عدالت اجتماعی موثر است. در یک نگاه کلی می توان گفت نقش کشاورزی و به خصوص باغداری در کاهش فقر بسیار چشمگیر بوده و در برقراری الگوی صحیح توسعه شهری مؤثر است و در صورت بی توجهی به این بخش، توسعه شهرنشینی، الگوی متمرکز و ناسالمی به خود می‌گیرد که پیدایش شهرهای بزرگ با هزینه زندگی بسیار بالا مثال بارز آن است.

شهرستان تویسرکان با داشتن آب و هوایی مناسب و همچنین داشتن خاکی حاصلخیز جهت انجام فعالیت های باغداری بسیار مناسب می باشد. در ادامه به نمونه هایی از محصولات قابل تولید در شهرستان تویسرکان پرداخته می‌شود.

اقتصاد شهرستان تویسرکان به گردو وابسته است؛ زیرا بیشترین درختان گردو در سطح استان همدان و شاید کل کشور، مربوط به این شهرستان است. همچنین یکی از بهترین مرکز اصلاح نژاد گردو در سطح کشور در این منطقه وجود دارد. گردو، درختی چندساله و مقاوم است که پس از رشد کامل هر درخت تا 18 کیلوگرم تولید محصول خواهد داشت. محصول نهایی درخت گردو قیمت بالایی دارد که هم در داخل کشور طرفداران زیادی داشته و هم قابلیت بالای صادرات دارد. همچنین در صورت احداث باغ گردو، تا سال های سال نیاز به سرمایه گذاری و کشت دوباره وجود ندارد؛ زیرا درخت گردو دارای عمر طولانی است و تا ده ها سال قابلیت برداشت دارد. میوه گردو جز معدود میوه هایی است که هیچ گونه نیازی به هزینه انبار در سردخانه ندارد و به دلیل ماندگاری طولانی، می تواند چند ماه و حتی چند سال مورد مصرف قرار گیرد.

در ضمن چوب درخت گردو هم برای منبت کاری، خراطی و کنده کاری، ساخت مجسمه و اشیا دکوری، ساخت آلات موسیقی و همچنین در دکوراسیون داخلی منزل و ساخت روکش های چوب بسیار پرکاربرد است. این چوب نیمه سنگین و نیمه سخت بوده و مقاومت مناسبی در برابر فشار، خمش، رطوبت و کشش دارد. با توجه به موارد ذکر شده، گسترش باغات گردو از مزیت هایی است که ارزش افزوده زیادی را به دنبال دارد.

شهرستان تویسرکان بیشترین تعداد گلخانه را در سطح استان همدان دارد که عمده گلخانه های آن در منطقه فرسفج متمرکز بوده و تحت نظر مروجین جهاد کشاورزی فعالیت می کنند. در این حوزه دو نوع گلخانه وجود دارد. یک نوع آن، شهرک گلخانه‌ای است که صیفی‌جات و سبزیجات تولید می‌کند و یک نهالستان مادری گردو، که شاید در کل خاورمیانه منحصر به فرد باشد، بنابراین توسعه این گلخانه ها ضمن بازار و تقاضای زیاد در تمام فصول، سوددهی خوبی خواهند داشت.

این شهرستان به دو بخش تویسرکان و سرابی تقسیم می‌شود. در قسمت سرابی چون نزدیک به دامنه کوه و سد است، مردم در همه جا بادام می کارند و کاشت این محصول در این منطقه همچنان قابلیت توسعه دارد.

با توجه به موضوع مهم کم‌آبی در کشورمان، کاشت درختان دیم و همچنین محصولات دیم بسیار پراهمیت و مورد توجه است. از درخت بادام به‌عنوان یک درخت مقاوم در برابر خشکی یاد می‌شود و در شرایطی که بی‌آبی وجود دارد، درخت بادام میوه خوبی می‌دهد و همچنین از لحاظ شرایط کاشت در زمین‌های آهکی هم تا حد زیادی مقاومت دارد. با توجه به موارد گفته شده و ارزش افزوده خوبی که کاشت این محصول دارد، ایجاد باغات بادام، سوددهی خوبی را خواهد داشت.

در شهرستان تویسرکان کاشت گل محمدی به صورت محدود انجام می شود و قابلیت گسترش سطح زیر کشت این محصول همچنان وجود دارد. کار کردن در حوزه کاشت گل محمدی، از کسب و کار هایی است که در صورت راه اندازی، مثمرثمر خواهد بود؛ زیرا گل محمدی، گیاهی مقاوم به کم آبی، آفات و امراض است، که علاوه بر خواص درمانی، دارای مزیت‌های اقتصادی فراوانی مانند ارزش صادراتی، جذب گردشگر و اشتغال زایی است. غنچه خشک، مایع گلاب، روغن و اسانس، فرآورده‌های برگرفته از گل محمدی است که علاوه بر عرضه در بازارهای داخلی، قابلیت صادرات به کلیه کشورهای جهان را دارا هستند.

در ادامه نیز می‌توان به احداث باغات سیب، گلابی و آلو اشاره کرد که در صورت مدیریت منابع آبی و وجود بازار مصرف، توجیه اقتصادی دارند و باعث ایجاد اشتغال پایدار می‌شوند.

میزان مصرف قارچ در سال های اخیر در ایران رشد خوبی داشته و سرانه مصرف آن افزایش یافته است. مشتری داشتن این محصول از یک سو و غنی از پروتئین و ویتامین بودن آن از سوی دیگر، باعث شده که جایگزین مناسبی برای گوشت باشد. در برخی از شهرها و روستاها به دلیل عدم آشنایی با فواید قارچ، میزان مصرف این محصول پایین است که می توان با تبلیغ و معرفی این محصول، میزان مصرف را افزایش داد. همچنین پرورش قارچ از شغل هایی است که می توان با سرمایه اولیه کم و محیط کوچک شروع کرد. یک دوره کامل پرورش قارچ 60 روز طول می کشد که قابلیت کاهش به 35 روز را دارد؛ بنابراین توسعه پرورش قارچ نیز از کسب و کارهای خوب این شهرستان است که در صورت بازاریابی، سوددهی خوبی خواهد داشت.

خدمات

با توجه به اینکه امکانات رفاهی، تفریحی و خدماتی در این منطقه با توجه به جاذبه های طبیعی و تاریخی خوب آن، کم است، احداث رستوران بومی، بومگری و مجتمع های خدماتی رفاهی و گردشگری، سوددهی خوبی را در پی خواهند داشت.

رستوران‌های بومی، مکان‌هایی با فضای سنتی و متناسب آداب ‌و ‌رسوم هر منطقه هستند که در آنها بیشتر به‌جای استفاده از میز و صندلی‌های مدرن از تخت یا سایر وسایل سنتی استفاده می‌شود و علاوه بر سرو غذاهای محلی، ترشیجات خانگی و نوشیدنی‌هایی مانند چای و قهوه نیز عرضه می‌شود. موقعیت شهرستان تویسرکان با وجود تنوع آب هوایی و جغرافیایی، در راه اندازی رستوران های سنتی و محلی همخوانی دارد. رستوران‌ها جزء مهم‌ترین نمادهای فرهنگی برای هر کشوری در جهان محسوب می‌شوند و می تواند در خانه های قدیمی موجود در هر منطقه اجرا شود. بسیاری از گردشگران و توریست های غذایی برای امتحان کردن غذاهای مختلف به سفر می روند و این مسئله برای مناطق مختلف ایران قابل استفاده و بهره برداری است؛ بنابراین ایجاد رستوران بومی نیز از کسب و کار های زود بازده است؛ زیرا هم تمایل مردن به سمت سرو غذاهای محلی بیشتر شده و هم معاملات این کسب و کار به صورت نقدی انجام می‌شود.

ایران کشوری است غنی از اقلیم های مختلف و برای کسانی است که می خواهند با فرهنگ و آداب و رسوم محلی هر منطقه آشنا شوند. اقامتگاه های بوم گردی فرصتی مناسبی است تا ضمن گردشگری در هر منطقه و بازدید از جاذبه های توریستی، حس ایرانی زیستن به سبک سنتی را تجربه کنند. همچنین طبخ غذاهای محلی در برخی اقامتگاه ها، مصداق دیگری از مهمان نوازی ایرانی است. به طور میانگین، استان های مرکزی و شمالی کشور ایران در بردارنده بیشترین تعداد اقامتگاه هستند و با توجه به اینکه علاقه مردم به بازدید و اقامت در این مناطق زیاد است، گسترش آنها توجیه اقتصادی دارد.

چند سالی است که احداث مجتمع های خدماتی رفاهی بین راهی در جاده های کشور به منظور ساماندهی خدمات بین راهی و افزایش رفاه رهگذران جاده ها مورد توجه قرار گرفته است. لیکن قابلیت های بالقوه بسیاری در این مجتمع ها نهفته است که می توان از آنها در جهت نیل به اهداف بزرگتری همچون توسعه منطقه ای و توازن منطقه ای بهره برد. از سوی دیگر در نظر گرفتن نقش های جدید برای این مجتمع ها، ضمن آنکه می تواند گام های مهمی در جهت توسعه پایدار مناطق تلقی گردد باعث آن می شود که ادامه فعالیت مجتمع های خدماتی – رفاهی بین راهی و گسترش دامنه فعالیت آنها از نظر اقتصادی توجیه پذیر باشد. در این زمینه تبعات مثبت احداث این مجتمع ها، به ویژه جنبه های گردشگری و نقش آنها در توسعه پایدار منطقه ای، همراه با تاثیرات متقابل آنها بر مردم منطقه و رهگذران جاده ها تا به حدی است که بعضا این الزام را ایجاب می کند که نهاد های اجرایی برای احداث این مجتمع ها و کمک به استقرار فعالیت آنها پیش قدم شوند؛ بنابراین ایجاد چنین مکانهایی قابلیت سرمایه گذاری را دارد.

این شهرستان در زمینه گردشگری رشد خوبی را خواهد داشت و به دلیل بافت شهرستان و وجود کوه، احداث تله کابین نیز توجیه اقتصادی خواهد داشت .

صنایع غذایی

راه‌اندازی کسب و کار فرآوری محصولات کشاورزی مهم ترین روش برای ایجاد اشتغال پایدار و عاملی مهم در توسعه پایدار امنیت غذایی شهرستان محسوب می‌شود. ایجاد صنایع غذایی در شهرستان تویسرکان، علاوه بر اشتغالزایی، باعث ارتقای سطح درآمد ارزی کشور نیز می‌شود که کاهش هدررفت محصولات کشاورزی و ایجاد ارزش افزوده از منابع را تا حد امکان ممکن می‌سازد.

روغن گردو معمولا با روش پرس سرد به‌دست می‌آید یا برای استخراج آن از پرس گرم و تصفیه استفاده می‌شود. این روغن یکی از گران‌ترین روغن‌های طبیعی موجود در بازار است و روغن گردوی استخراج ‌شده از طریق تکنیک‌های پرس سرد، احتمالا گران‌تر هم باشد. امروزه روغن گردو در جهان محبوبیت فراوانی پیدا کرده است و در بسیاری از کشورها تولید می‌شود، بنابراین تولید این روغن نیز از جمله گزینه های شغلی خوبی است که قابلیت سرمایه گذاری در شهرستان تویسرکان را دارد؛ زیرا مواد اولیه برای این صنعت در این شهرستان وجود دارد.

کشت سیر نیز در این شهرستان به مقدار نسبتا زیادی انجام می شود؛ اما فراوری آن شامل تولید سیر خشک، سیرترشی، سیر سرخ کرده و ... در این شهرستان انجام نمی‌شود. همچنین به دلیل عدم صادرات و خرید این محصول کشاورزان این حوزه متضرر می شود؛ لذا در صورت ایجاد چنین واحدی با توجه به وجود مواد اولیه آن، گسترش چشم گیری را خواهد داشت .

مردم ایران از دیرباز آشنایی دیرینه ای با گیاهان دارویی دارند و هنگام درمان یک بیماری قبل از آنکه به سراغ داروهای شیمیایی بروند، ابتدا درمان و پیشگیری را از داروها و گیاهان دارویی آغاز می‌کنند؛ شاید دلیل این امر این باشد که مصرف طولانی در برخی موارد مصرف مقطعی داروهای شیمیایی می تواند، عوارض جانبی بر جا گذارد که بعضاً از خود بیماری نیز خطرناک تر هستند. به همین دلیل گرایش عمومی جامعه به بهره گیری و استفاده بیشتر از داروهای گیاهی و به طور کلی فرآورده های آنها روبه افزایش است؛ بنابراین ایجاد صنایع فراوری گیاهان دارویی در شهرستان با توجه به تولید زیاد آن ها در شهرستان، صنعتی رو به رشد و درآمد زا خواهد بود.

گلاب یکی از نوشیدنی‌هايی پرمصرف در طب سنتی است و طبع میانه تا حدودی رو به خنکی دارد. با توجه به اینکه کاشت گل محمدی در این شهرستان انجام می‌شود، راه اندازی صنعت گلاب گیری، توجیه اقتصادی دارد.

با توجه به تولید شیر در این شهرستان، تولید لبنیات چه به صورت صنعتی و چه به صورت سنتی از جایگاه ویژه ای برخوردار است؛ زیرا هم به سلامت افراد جامعه ارتباط پیدا می‌کند و هم از لحاظ سودآوری جایگاه مناسبی دارد. ضمن اینکه ایجاد اشتغال پایدار هم از مزیت های راه اندازی این کسب و کار است.

در بین فراورده های عمل آوری شده، سوسیس و کالباس به دلیل آماده سازی سریع و همچنین طعم و مزه مطلوب، مصرف بیشتری دارند. برای حفظ این جایگاه و افزایش تقاضای این محصولات، علاوه بر انتخاب روش های مناسب تولید و فراوری، باید به نوع و شکل بسته بندی آنها نیز توجه نمود. سوسیس و کالباس از رایج ترین فراورده های گوشتی عمل آوری شده هستند که مورد توجه مردم قرار گرفته اند. سوسیس و کالباس حاوی پروتئین های حیوانی کافی، چربی، کربوهیدرات و ویتامین بوده و می توان آنها را از جمله غذاهای آماده در سفره خانواده ها نام برد؛ بنابراین ایجاد واحدی برای تولید سوسیس و کالباس با توجه به وجود مواد اولیه آنها در این شهرستان، سودآور خواهد بود.

با توجه به باغات خوب میوه، فراوری این موارد شامل تهیه چیپس میوه، میوه خشک، آبمیوه و سایر فراورده های میوه مانند مربا، لواشک، کمپوت و ... پتانسیل های لازم برای سرمایه گذاری و بازدهی را دارد. با توجه به کشت گندم نیز به نظر می‌رسد مزیت هایی مانند تولید شیرینی، رشته آشی، نان و آرد نیز، قابلیت سرمایه گذاری را داشته باشند.

صنعت

مشاغل صنعتی از مهم ترین عوامل توسعه اقتصادی هر کشوری است که متاسفانه در کشور ما آن گونه که باید به آن توجه نشده است و لازم است از پتانسیل های هر شهرستان در این حوزه برای پیشرفت اقتصادی کشور استفاده شود. در شهرستان تویسرکان، تعدادی واحد صنعتی در زمینه های مختلف وجود دارد اما پتانسیل های شهرستان نشان دهنده این موضوع است که همچنان برای ایجاد واحدهای صنعتی جدید ظرفیت وجود دارد.

تویسرکان قطب تولید مبل و منبت کاری است به طوری که تولیدات سه روستای اُشترمل، جیجانکوه و سیدشهاب صادراتی هستند و موجب ارزآوری به کشور می شوند و در این حوزه 500 کارگاه فعال هستند. کار کردن در این زمینه همچنان جای کار در شهرستان دارد و می‌توان با بازاریابی بیشتر، درآمد خیلی زیادی را کسب کرد.

همچنین در حوزه صنعت در شهرستان تویسرکان، می‌توان در زمینه مونتاژ کالاهای صنعتی فعالیت کرد.

دو شهرک صنعتی در این منطقه وجود دارد. در این شهرک ها شرکت های معروفی نظیر فاران شیمی و حکمتان دارو، کارخانه فیلتر سرکان، کارخانه های تولید حشره‌کش، تولید کابل، تولید شانه تخم مرغ و کارتن‌سازی نیز وجود دارد.

صنایع تبدیلی و تکمیلی

با وجود تنوع تولید محصولات کشاورزی در تویسرکان، بررسی‌ها نشان می‌دهد که سالانه مقداری از آن در مراحل کاشت، داشت و برداشت به ضایعات تبدیل می‌شوند. از سوی دیگر برداشت و یا تولید بسیاری از محصولات کشاورزی در یک بازه زمانی مشخصی رخ می‌دهد؛ اما مصرف آن‌ها در طی سال صورت می‌پذیرد. لذا صنایع تبدیلی می‌تواند زمان استفاده را افزایش دهد و از میزان ضایعات آن بکاهد. همچنین گسترش این صنایع موجب اشتغال‌زایی، ایجاد درآمد و جلوگیری از اتلاف و ضایع شدن محصولات می‌گردد.

با افزایش جمعیت، رشد تکنولوژی و افزایش سطح استانداردهای زندگی در جوامع امروزی، مصرف محصولات با محتوای بسته بندی های کوچک افزایش یافته است. جامعه مصرفی نیازمند محصولاتی با سایزها و بسته بندی های متفاوت بوده و اهمیت صنعت بسته بندی به تدریج برای بنگاه ها و برنامه ریزان اقتصادی در حال آشکار شدن است.

در بیشتر موارد شاهد هستیم که محصولات با بسته بندی های نامناسب در بازار عرضه شده یا به صورت فله ای و با قیمت های ناچیز به بازرگانان خارجی فروخته می‌شوند. این محصولات بعد از انتقال به خارج و انجام بسته بندی های مناسب بر روی آنان، با ارزش افزوده بالا و با قیمت های چند برابری و به اسم و برند همان کشورها به بازار کشورهای دیگر عرضه می شوند و این کار ضمن برندسازی برای آن کشورها، تجارت آن ها را هم توسعه می‌دهد و این نشان دهنده رابطه مستقیم توسعه صنعت بسته بندی با رشد و توسعه تجاری کشورهاست. با توجه به موارد ذکر شده و تولیدات انبوه گردو و حبوبات در این شهرستان، بسته بندی گردو و حبوبات (با اولویت کمتر) در شهرستان توجیه اقتصادی دارد.

پوست سبز گردو با توجه به وجود مواد رنگي و ديگر اجزاي آن از ساليان گذشته مورد استفاده قرار مي‌گرفته است؛ ولي اطلاعات و آمارها نشان مي‌دهند كه در اين زمينه جاي كار بسياري وجود داشته و مي‌توان با ساماندهي و صنعتی كردن آن مواد بسيار با ارزشی از قبيل رنگدانه طبیعی به دست ‌آورد؛ لذا با توجه به اینکه تولیدات گردو در این منطقه زیاد است، ایجاد صنایع رنگرزی با استفاده از پوست گردو صرفه اقتصادی دارد.

با توجه به اینکه تولیدات عسل مرغوب، در این شهرستان زیاد است، بسته بندی آن می‌تواند فرصت شغلی مناسبی برای سرمایه گذاری باشد؛ زیرا برای حفظ قدرت ضد میکروبی عسل باید آن را در مکانی تاریک و یا در ظرف شیشه ای مات یا تیره خارج از یخچال نگه داری شود. نگهداری عسل در ظروف فلزی برای مدت طولانی مناسب نیست. بدین منظور امروزه بسته بندی عسل به شکل های جذاب و خلاقانه و مناسب، جهت نگهداری رو به افزایش است. تولید کننده ها در پی طراحی نوین برای بسته بندی عسل هستند و حتی برای آسان سازی شرایط نگهداری و زیبایی ظاهری بیشتر از جعبه های مقوایی استفاده می کنند. در ضمن این کار باعث رغبت بیشتر مشتری به خرید می‌شود. در این زمینه، تهیه کندو و موم هم می‌تواند درآمد خوبی را ایجاد کند.

امروزه مصرف گوشت های قطعه بندی شده که در ظرف های یک بار مصرف ارائه می شوند و حاوی برچسب‌هایی هستند که نشان دهنده رعایت شرایط بهداشتی و نظارت دامپزشکی است توصیه می شود. گوشت سالم و بهداشتی رنگ و بوی طبیعی و شکل فیزیکی طبیعی داشته و عاری از هر گونه امعاء و احشاء است. بسته بندی نیز طوری باشد که گوشت را در مقابل نفوذ طعم، بو، رنگ و سایر عوامل خارجی محافظت کرده و از خشک شدن و تبخیر سطحی جلوگیری کرده و بتواند خواص حسی و ظاهری و سایر ویژگی‌های گوشت را حفظ و همچنین گوشت را در برابر آلودگی های میکروبی و سایر آلودگی ها نگهداری کند؛ بنابراین با توجه به رونق دامدرای و پرورش مرغ در این شهرستان، بسته بندی گوشت قرمز و گوشت مرغ (با اولویت پایین تر) هم صرفه اقتصادی خواهد داشت و هم امکان صادرات این محصولات را به سایر نقاط را راحت تر می‌کند.

تولید زغال فشرده از پوست گردو نیز در این شهرستان فناوری نوینی است که قابلیت سرمایه گذاری و توسعه دارد.

فراوری پوست دام شامل استفاده از پوست گاو در صنعت چرم دوزی و همچنین استفاده از پشم و کرک گوسفند و بز در صنعت ریسندگی، ضمن ایجاد درآمد مناسب برای سرمایه گذار، سود خوبی هم نصیب دامدار می‌شود؛ زیرا در حال حاضر پوست دام در شهرستان فراوری نمی‌شود.

در شهرستان تویسرکان یک کشتارگاه طیور وجود داشت، اما به دلیل اینکه در محدوده‌ی شهری واقع شده بود، تعطیل شد؛ بنابراین یه نظر می‌رسد احداث چنین واحدی صرف اقتصادی نداشته باشد.

لازم به ذکر است که در صورت دقت نکردن به بازار فروش و ظرفیت شهرستان، مشاغلی که در این حوزه نام برده شد با مسئله اشباع روبه رو خواهند شد؛ بنابراین در نظر گرفتن نیاز و ظرفیت شهرستان و همچنین بازار فروش در شهرستان های اطراف در زمینه راه انداری این مشاغل مهم است.

دامداری

بخش کشاورزي در بیشتر کشورهاي دنیا و به ویژه ایران نقش مهمي در توسعة ملي ایفا مي کند. امور دام به عنوان یکي از زیربخشهاي مهم کشاورزي عهده دار تأمین پروتئین کشور در کنار ایجاد اشتغال و صنایع وابسته است.

پتانسیل دامداری بسیار خوبی در شهرستان وجود دارد. شهرستان تویسرکان یک شهرستان کوهستانی است. روستاهایی که در مجاور کوه و کوهپایه قرار دارند (مخصوصاً روستاهای جنوب تویسرکان به دلیل وجود دشت و تپه های ماهوری و داشتن مراتع که جهاد کشاورزی هم آن ها را مدیریت کرده تا خشک نشوند) مستعد دامداری هستند.

در زمینه گوسفند داری مردم بیشتر به سراغ گوسفندانی مانند نژاد افشاری می روند. گوسفند نژاد افشاری جز گوسفندانی است که پرورش آنها خیلی به صرفه است. به خصوص اینکه دارای گوشت و پشم عالی هستند. در اصل زادگاه اصلی گوسفندان افشاری متعلق به زنجان است؛ اما با توجه به نژاد خوب این گوسفند برای پرواربندی به استان های دیگر نیز فرستاده می‌شود. همچنین گوسفند این دام به تنهایی توان تولیدی بالاتر از گوسفندان وارداتی به کشور را دارد به طوری که ژن خوب موجود در این دام علاوه بر چند قلوزایی، دارای سرعت رشد بیش از 550 گرم در روز است. همچنین این نژاد به آب و هوای سرد عادت داشته و دارای جثه ای بزرگ است؛ بنابراین توسعه پرورش این دام از اولویت های اول حوزه دامداری است؛ زیرا هم پتانسیل های لازم برای پرورش در این شهرستان را دارد و هم از نظر اقتصادی ارزش افزوده زیادی خواهد داشت.

علاوه بر ظرفیت بالای شهرستان در زمینه پرورش دام سبک، برای پرورش گاو هلشتاین، سمینتال و گاو بومی (با اولویت پایین تر) نیز مزیت وجود دارد. طبق نظر کارشناسان، اخیراً پرورش دام های اصلاح نژاد در این شهرستان بیشتر انجام می شود.

گاو هلشتاین که به نام هولشتاین نیز شناخته می شود جزو سنگین وزن ترین گاوهای شیری به شمار می‌رود. این نژاد که از نظر تولید شیر بهترین نژاد در میان گاوهای شیری است، حدوداً ۷۲۴۰ لیتر شیر در سال تولید می کند. این شیر دارای 65/3 درصد چربی و ۳ درصد پروتئین است.

گاو سمینتال جزء بهترین گاوهای شیری و گوشتی جهان است. افزایش وزن روزانه فوق‌العاده و گوساله دهی با فاصله 365 روز، مقاومت بالا نسبت به بیماریهای عفونی و متابولیکی، عمر مفید بالا، مدیریت آسان این نژاد و همچنین سازگاری بسیار خوب و قابل توجه با محیط پرورش همان چیزی است که یک دامدار برای بقاء و پیشرفت به آن نیاز دارد. یکی دیگر از مزایای پرورش گاو سمینتال، به صرفه بودن در شرایط اقتصادی فعلی است زیرا این گاو با دادن کمترین علوفه و کنسانتره، بیشترین میزان شیر و گوشت را می‌دهد.

گاوهای بومی به لحاظ تنوع و اختلاف ژنتیکی، ویژگی های خاص نژادی و مقاومت های طبیعی ایجاد شده در آن ها طی قرن ها زیست در شرایط سخت محیطی و آب و هوایی مختلف به عنوان یک منبع عظیم تولید شیر و گوشت می تواند نقش مؤثری در تأمین مواد پروتئین حیوانی و اقتصاد شهرستان ایفا نماید. همچنین پوست گاو به عنوان یک محصول با ارزش دامی در صنعت چرم‌سازی استفاده می‌شود، حتی شاخ، سم و فضولات این حیوان نیز ارزش اقتصادی داشته و به روش های مختلف مورد استفاده قرار می گیرد.

مسلما اتکا به درآمدهای نفتی همیشگی نیست و یکی از راهکارهای توسعه اقتصادی کشور، توجه به صادرات غیر نفتی است. پرورش زنبور عسل از این نوع بوده که می تواند سود خوبی به همراه داشته باشد. باردهی گل ها و میوه ها با گرده افشانی توسط زنبور عسل افزایش می یابد. این مسئله باعث شده ارزش اقتصادی زنبور عسل بسیار بیشتر از ارزش ریالی حاصل از تولید عسل باشد. در طی فرآیند پرورش و نگهداری زنبورعسل، با ازدیاد کندوها می توان به فروش کندو نیز فکر کرد و به سود خوبی دست یافت. در مناطق گرمسیری از هر کندو یک بچه کندو گرفته می شود. در ضمن محصول مزرعه پرورش زنبور عسل صرفاً کندو و عسل نیست؛ موم، زهر و ژل آن نیز قابل فروش است.

طیور

امروزه یکی از معیارهای پیشرفت جوامع، وضعیت تغذیه به ویژه تغذیه پروتئین توسط افراد آن جامعه است. وظیفه متخصصین علوم دامی تولید پروتئین با حداکثر کیفیت و عملکرد و حداقل هزینه و بار محیطی می باشد. فراورده های طیور از مهم ترین منابع پروتئینی در اغلب کشورها هستند، به طوری که تولید و مصرف آن ها در اغلب کشورها با سرعت روز افزون در حال افزایش است. در این زمینه برای پرورش بسیاری از طیور شرایط مساعدی در شهرستان تویسرکان وجود دارد اما نکته مهم و قابل توجه، بازاریابی جهت فروش محصولات تولیدی است. در واقع وجود بازار فروش دائمی و مطمئن می تواند زمینه را برای گسترش طرح های پرورش طیور چه به صورت سنتی و چه صنعتی فراهم نماید؛ بنابراین طیوری که به آن پرداخته می شوند، به شرط بازازیابی مناسب مزیت پرورش دارند.

در شهرستان تویسرکان در حال حاضر پرورش بلدرچین و بوقلمون به صورت خانگی در سطح محدود انجام می شود اما قابلیت گسترش پرورش این طیور در این شهرستان وجود دارد.

بلدرچین پرنده ای با جثه کوچک است که در برابر بسیاری از بیماری ها مقاوم است. پرورش بلدرچین به دلیل هزینه های جاری پایین، اشباع نبودن بازار فروش، کوتاه بودن دوره پرورش (40 روز) و عدم پرورش انحصاری توسط شرکت های بزرگ دارای مزیت است. محصولات این پرنده شامل گوشت، تخم بلدرچین و کود است. گوشت و تخم این پرنده دارای ارزش غذایی و دارویی و همچنین سرشار از پروتئین است.

گوشت بوقلمون دارای خواص غذایي ويژه ای است و محدوديت مصرف خاصي نيز ندارد؛ بنابراین مي تواند جايگزين مناسبی براي گوشت قرمز علی الخصوص در بيمارانی که مصرف گوشت قرمز برای آنها با محدوديت هایی همراه است، مطرح گردد. از ديگر امتيازات گوشت بوقلمون وجود هر دو نوع گوشت سفيد و قرمز در يک لاشه است. گوشت سفيد 65 درصد و گوشت قرمز 35 درصد از وزن يک لاشه 8 کيلوگرمی را تشکيل مي دهد. تولید بوقلمون گوشتی به دلیل به صرفه بودن تولید، در دسترس بودن نهاده‌های مصرفی بوقلمون، نیاز بازار داخلی و نیز امکان انجام صادرات به کشورهای منطقه حائز اهمیت است.

در شهرستان تویسرکان در سطح محدودتر پرورش مرغ گوشتی و کبک و در اولویت های پایین تر پرورش شترمرغ و طیور زینتی نیز صورت می گیرد که در صورت سرمایه گذاری در این حوزه می توان به سوددهی مناسبی دست یافت.

گوشت مرغ به سبب مزیت‌های فراوانی که دارد به عنوان منابع تامین پروتئین می تواند مطرح و نیاز عمومی منطقه و کشور را در این زمینه مرتفع نماید. ارزش غذایی بالای گوشت طیور، کم بودن افت پس از کشتار، سالم و بهداشتی بودن گوشت طیور، قابلیت هضم و جذب بالا، سرعت رشد سریع، صرفه جویی در جایگاه و زمین و برگشت سریع سرمایه از فواید پرورش مرغ گوشتی است.

کبک پرنده‌ای است وحشی، که در کوهستان‌ها زندگی می‌کند و از قدرت پرواز کمی برخوردار است. محصولات کبک نسبت به دیگر طیور به دلیل طعم و کیفیت مناسب و قیمت بیشتر، مشتریان خاص خود را دارد. از جهت دیگر به دلیل مقاومت نسبتاً بالای این پرنده در مقابل بیماری‌ها، تلفات آن نسبت به دیگر پرندگان کمتر است. با پرورش کبک به‌صورت صنعتی می‌توان بخشی از نیاز کشور در حوزه گوشت را تأمین کرد و از میزان واردات آن به داخل کشور کاست. همچنین می‌توان به بازار جوجه و تخم کبک نیز اشاره نمود که قابلیت تولید و عرضه را دارد.

شترمرغ در گروه پرندگان طبقه بندی شده و گوشت آن جزء گوشت‌های قرمز محسوب می‌شود که نسبت به دیگر گوشت‌های قرمز کم چرب‌تر و سالم‌تر است به طوری که ۹۰ درصد آن قابلیت هضم داشته و بعد از گوشت ماهی در رتبه دوم قرار دارد. پوست این پرنده از بهترین نوع چرم بوده و مقاومتش 3 برابر چرم گاو است و ظرافت خاصی دارد و در تولید کیف و کفش با قیمت بالا به کار می رود. علاوه بر آن، از پر و تخم شترمرغ، ناخن و قرنیه چشم آن برای مصارف صنعتی، دارویی، زینتی و نیز تولید نخ بخیه استفاده می شود. همچنین با استفاده از پوکه تخم این پرنده در زمینه صنایع دستی و خلق آثار هنری، می توان اشتغال زایی کرد.

زراعت

بخش زراعت در روند رشد و توسعه اقتصادی نقش‎های متعددی بر عهده دارد که از جمله مهم‎ترین آن‎ها می‎توان تامین مواد خام و اولیه مورد نیاز صنایع بالادستی، تامین نهاده‎هایی مانند نیروی کار، مصرف تولیدات سایر بخش‏های صنعتی از قبیل کودها و سموم شیمیایی و ماشین‌آلات کشاورزی، ارزآوری برای کشور و تامین مالی سایر بخش‎های زیربنایی را نام برد. در این قسمت نیز به بررسی محصولات زراعی متناسب با شرایط موجود در منطقه پرداخته می شود و مزایای کشت هر کدام به تفکیک آورده می شود.

در دشت لامیان کشت سیر به میزان زیاد انجام می شود و در زمینه صادرات آن نیز می توان کسب درآمد کرد . سیر گیاهی است که نیاز کمی به آبیاری دارد و در طول زمستان آب مورد نیاز آن از نزولات جوی تامین می شود. همچنین نسبت به سایر محصولات آفت و بیماری کمتری دارد و از محصولاتی است که راحت تر و زمان طولانی تری انبار می‌شود؛ بنابراین توسعه این کشت از مواردی است که ارزش افزوده زیادی را به همراه دارد.

چند سالی است که سطح زیر کشت زعفران در منطقه در حال گسترش است؛ زیرا زعفران هم کم اب است و هم سود زیادی را نصیب کشاورز می کند و هم خاک این منطقه مستعد پرورش زعفران مرغوب است . بسیاری از مردم فکر می کنند که کاشت زعفران فقط در خراسان رضوی انجام می شود، به همین دلیل اطلاعات کافی از کاشت طلای سرخ ندارند. زعفران به علت داشتن رنگ زیبا، عطر و طعم بسیار مطبوع، در صنایع غذایی کاربرد زیادی دارد. دمنوش زعفران آرام بخش بوده و استرس و نگرانی را برطرف می کند.کسب و کار کشت زعفران به علت خاصیت ضد سرطانی این گیاه اهمیت دو چندان پیدا می کند.

در شهرستان تویسرکان کشت گیاهان دارویی انجام می شود و البته گیاهان دارویی به صورت خودرو نیز در این منطقه رشد می کنند. این گیاهان اقلیم ایران یکی از مناسب‌ترین اقلیم‌ها برای پرورش گیاهان دارویی است. با این که پرورش و فرآوری گیاهان دارویی در ایران فرآیندی شناخته شده است؛ اما آن چنان که باید و شاید از این ظرفیت استفاده نمی‌شود. گیاهان دارویی به اشکال مختلف قابلیت فرآوری و عرضه به بازار را دارند. همچنین بازار این موارد صرفا مختص بازارهای داخلی نبوده و در کل جهان برای تولیدات گیاهان دارویی ایران متقاضی وجود دارد. این تقاضا به علت روی گردانی از داروهای شیمیایی و یا حتی استفاده شدن برخی از این محصولات در تولیدات کارخانه‌های بزرگ دارویی همواره رو به افزایش است

گیاهان دارویی گونه‌ها و مصارف مختلفی دارند. از این گیاهان نه تنها برای درمان بیماری‌ها بلکه در صنایع کنسروسازی، نوشابه سازی، ‌عطرسازی و غذایی نیز استفاده می‌شود. با توجه به اینکه در حال حاضر نیز کشت این موارد انجام می‌شود و توسعه آنها از جمله کسب و کار هایی است که توجیه اقتصادی دارد.

از جمله محصولاتی که در شهرستان تویسرکان کشت می شود و قابلیت توسعه کشت نیز دارد می توان به گندم و جو اشاره کرد. کشت گندم از گذشته تاکنون به روش آبی و دیم در این شهرستان انجام شده است و همچنان برای توسعه آن مزیت وجود دارد. گندم در بازه زمانی حدوداً هشت ماهه به ثمر نشسته و به مرحله سود دهی می رسد و در دو نوع بهاره و پاییزه کشت می شود که محصول دهی پاییزه آن بیشتر است. علاوه بر خود گندم، کاه آن نیز جهت تغذیه دام مورد استفاده قرار می گیرد و مشتری خاص خودش را دارد و بعد از برداشت محصول، زمین آن نیز چراگاه گوسفندان خواهد شد. همچنین کشت گندم مورد حمایت های دولت واقع شده و کود شیمیایی و بذر نیز به شکل یارانه ای در اختیار کشاورزان قرار می گیرد؛ بنابراین توسعه این کشت توجیه اقتصادی دارد.

جو نیز از دیر باز در سبد تغذیه دام جایگاه ویژه داشته و به صورت دانه و علوفه سبز مورد استفاده قرار می‌گیرد. جوشانده جو داروي خوبي براي مبتلايان به تب و كم خوني و سوء هاضمه بوده و پایین آورنده کلسترول خون است؛ لذا افزایش تولید این مورد نیز زمینه های لازم برای رشد و پیشرفت را دارد؛ زیرا با اقلیم این شهرستان سازگار بوده و هم اکنون نیز به صورت انبوه کشت می‌شود.

کشت یونجه نیز در شهرستان تویسرکان به صورت محدود انجام می شود و قابلیت گسترش کشت آن نیز وجود دارد. در میان گیاهان علوفه ای، یونجه به دلیل ارزش غذایی بالا و عملکرد خوب آن از اهمیت خاصی برخوردار است. همچنین به علت وجود باکتریهای ریزوبیوم در ریشه های خود قادر به تثبیت ازت هوا بوده که این ازت برای کشت بعدی قابل استفاد است و می توان حداقل تا ۳ سال محصول برداشت نمود؛ بنابراین توسعه این کشت توجیه اقتصادی داشته و امکان تامین بخشی از علوفه مورد نیاز جهت تغذیه احشام فراهم می‌شود که علاوه بر ایجاد اشتغال مولد و حصول درآمد مناسب برای زارعین، در استفاده بهینه از ظرفیت های پرورش دام کشور نیز موثر بوده و موجب کاهش وابستگی به خارج از کشور در زمینه پروتئین دامی می گردد.

کشت کلزا بعد از موارد فوق از دیگر کشت هایی که در این شهرستان قابلیت سرمایه گذاری و توسعه را دارد. کشت کلزا باعث از بین رفتن چرخه زندگی آفات، بیماری ها و علف های هرز گردیده و با کاهش جمعیت آنها موجب صرفه جویی در مصرف سموم و کاهش آلودگی های زیست محیطی می گردد. با توجه به آنکه زمان کشت کلزا در فصل پاییز است؛ بنابراین نیاز گیاه به آب کم می‌باشد و با استفاده از نزولات جوی می توان به کشت آن اقدام نمود. کلزا با تولید مقادیر قابل توجهی علوفه می تواند در تغذیه دام های منطقه نقش موثری داشته باشد. همچنین برگرداندن بقایای کلزا به خاک باعث افزایش حاصلخیزی خاک و بهبود ساختمان خاک خواهد شد. کشت کلزا به عنوان یک دانه روغنی بسیار مهم در تولید محصولات حوزه صنایع غذایی و یا تولید انواع نهاده‌های خوراکی دام و طیور متداول است. روغن کلزا از جمله مشتقات این گیاه است که امروزه به دلیل سالم بودن و داشتن کمترین کلسترول و اسیدهای چرب اشباع ‌شده مورد استقبال قرار گرفته است. تحقیقات دانشمندان نشان می‌دهد که دانه کلزا 40-30 درصد روغن و کنجاله‌ آن نیز 50-40 درصد پروتئین دارد.

ذرت با هر آب و هوایی سازگاری دارد. ذرت در برابرخشکی مقاوم بوده و میزان ثمردهی آن در هکتار بالا است. همه این عوامل باعث شده که این گیاه بعد از گندم و برنج سومین سطح زیر کشت را به خود اختصاص بدهد.

ذرت در دو نوع علوفه ای و دانه ای کشت می شود. در ضمن دولت برای تشویق به کشت این گیاه، اقدام به خرید تضمینی ذرت از کشاورزان می کند.

کشت ذرت علوفه ای و دانه ای نیز در این شهرستان صورت می گیرد. دولت برای تشویق به کشت این گیاه، اقدام به خرید تضمینی آن از کشاورزان می کند. روغن ذرت، کنسرو بلال و دانه ذرت به مصارف انسانی می رسد و همچنین دانه ذرت در مرغداری ها و علوفه تر، خشک، سیلو شده و کنجاله دانه در دامداری ها استفاده می شود. طبق لیست مزیت سنجی توسعه کشت این محصول در این شهرستان دارای مزیت است، البته باید برای تأمین آب این محصول از آبیاری مکانیزه استفاده کرد؛ زیرا مصرف آب آن بسیار بالاست.

توسعه کشت چغندر قند نیز در شهرستان در صورت تامین آب مورد نیاز، توجیه اقتصادی دارد؛ زیرا چغندر قند سازگاری وسیعی به شرایط محیطی متنوع داشته و به سرما و گرما نسبتاً مقاوم است. این گیاه با خاک شور نیز سازگاری دارد. چغندرقند در مناطق کوهستانی به خوبی رشد می کند.

صنایع دستی

از صنایع دستی مهم این شهرستان قالی بافی است که از گذشته های دور مرسوم بوده و هم اکنون نیز قابلیت توسعه را دارد. قالیبافی از هنرهایی است که از قدیم نزد جهانیان جایگاه ویژه ای داشته و ایران را به این هنرش می شناسد. آمارها نشان می دهد فرش ایرانی از کیفیت خوبی برخوردار بوده و قابل رقابت با کشورهای دیگر است. در ضمن با تولید فرش با کیفیت می توان به صادرات در این زمینه نیز فکر کرد.

همچنین قالیبافی از مشاغل خانگی پردرآمدی بوده که تسهیلات خوبی به آن تعلق می گیرد. بسیاری از زنان خانه دار این هنر را یک فرصت شغلی مناسب می دانند؛ چون در کنار کارهای روزمره می توانند به این کار بپردازند و درآمد خوبی کسب کنند. از آن جایی که قالی انواع مختلفی دارد می توان با آموختن دانش آن، محصولات متنوع و متناسب با ذوق و سلیقه افراد تولید و به بازار عرضه کرد. در ضمن این کسب و کار را می توان در فضای کوچک و با سرمایه اولیه کم راه انداخت و با فروش محصول و افزایش مشتری، این کار را گسترش داد و زمینه اشتغال بسیاری از جوانان این شهرستان را فراهم کرد.

بعد از موارد فوق می‌توان صنعت سفال گری را نام برد و از این طریق نیز به سود خوبی دست یافت. در زمینه‌ی معرق و قلم‌زنی روی مس نیز می‌توان کار کرد، زیرا در حال حاضر عده ای به صورت محدود این کارها را انجام می‌دهند و در این زمینه ها مهارت دارند. در ضمن مس مورد نیاز برای انجام این کار از اصفهان یا زنجان وارد می‌شود.

شیلات

شیلات از حوزه های شغلی سوددهی است که ظرفیت بسیار خوبی در شهرستان برای آن وجود دارد که اگر از این ظرفیت های شیلاتی استفاده شود ارزآوری بسیار خوبی برای کشور ایجاد خواهد شد. در این شهرستان پرورش ماهیان گرمابی (مانند کپور) و قزل الا انجام می شود و پرورش هر دو این ماهیان برای شهرستان مزیت دارد.

ماهی قزل‌آلای رنگین‌کمان مناسب‌ترین ماهی سرد آبی جهت پرورش است، به‌طوری‌که آسان‌تر به غذای دستی عادت کرده و نسبت به درجه حرارت و کیفیت آب، حساسیت کمتری دارد و بدین‌جهت در سراسر دنیا اساسی‌ترین ماهی آزاد مورد پرورش جهت تغذیه است. از این ماهی می‌توان جهت ماهی‌دار کردن آبگیرهای طبیعی استفاده نمود. به دلیل وجود تعداد زیادی مراکز تکثیر ماهی قزل‌آلای رنگین‌کمان در کشور به‌طور تقریبی در طول سال بچه ماهی مورد نیاز مزارع پرورشی در اوزان مختلف مهیا می‌شود. از طرفی وجود کارخانه‌های متعدد تولید غذای ماهی قزل‌آلا باعث شده تا عمده‌ترین اقلام مورد نیاز مزارع پرورشی به‌راحتی قابل تأمین باشد. ماهی قزل‌آلای رنگین‌کمان مانند سایر آزادماهیان دارای گوشتی لذیذ است که طرفداران زیادی دارد و طعم و مزه این ماهی حتی در بین کسانی که کمتر ماهی را به‌عنوان غذای اصلی خود مصرف می‌کنند، خوشایند است.

ماهیان گرمابی در محدوده دمایی 27-20 درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارند. بزرگ‌ترین خانواده ماهيان آب شيرين، کپورماهیان هستند که دارای 200 جنس می‌باشند. این ماهی در مقایسه با سایر گونه‌های پرورشی در آب‌های گرم و معتدل، ارزشمندترین ماهی از لحاظ اقتصادی است و نیز ارزش‌های تغذیه‌ای فراوانی دارد؛ ازاین‌رو آموزش توسعه پرورش این ماهی می‌تواند در راستای تأمین غذای جمعیت کشور و نیز افزایش سطح معیشتی مردم مؤثر باشد.

مشاغلمزیت
احداث باغ گردو1
احداث مجتمع گردشگری2
احداث مجتمع خدماتی رفاهی3
فراوری گردو4
فراوری سیر5
منبت کاری مبل6
بسته بندی گردو7
پرورش گوسفند افشاری8
پرورش بوقلمون9
کشت سیر10
پرورش بلدرچین11
رنگرزی با پوست گردو12
زنبورداری13
مونتاژ کالا های صنعتی14
احداث اقامتگاه بوم گردی15
ایجاد رستوران بومی16
احداث گلخانه گوجه و خیار17
پرورش گاو سمینتال18
بسته بندی عسل19
تولید کندو20
گلاب گیری21
فراوری گیاهان دارویی22
تولید زغال فشرده23
پرورش ماهی قزل آلا24
قالی بافی25
تولید لبنیات26
تولید سوسیس و کالباس27
بسته بندی گوشت قرمز28
کشت زعفران29
احداث باغ بادام30
احداث باغ گلابی31
فراوری پوست دام32
پرورش مرغ گوشتی33
کاشت گل محمدی34
کشت گیاهان دارویی35
کشت گندم36
پرورش کبک37
احداث تلکابین38
تهیه نان39
تولید رشته آشی40
کشت یونجه41
کشت ذرت علوفه ای42
احداث باغ سیب43
پرورش گاو هلشتاین44
پرورش گاو بومی45
پرورش شترمرغ46
بسته بندی گوشت مرغ47
بسته بندی حبوبات48
سفالگری 49
احداث کشتارگاه طیور50