تبریز

آشنایی با شهرستان

شهرستان تبریز یکی از شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی است که در مرکز این استان واقع شده‌است. مرکز این شهرستان، شهر تبریز است که مرکز اداری و سیاسی استان می‌باشد. جمیعت شهرستان تبریز در سال ۱۳۹۵ خورشیدی بالغ بر ۳٬۷۷۳٬۰۳۳ نفر بوده که از این تعداد ۳٬۶۲۳٬۰۹۶ نفر ساکن ۴ شهر تبریز، سردرود، خسروشاه و باسمنج و ۱۴۹٬۹۳۶ نفر نیز ساکن روستاهای شهرستان بوده‌اند.وسعت شهرستان تبریز به‌طور تقریبی ۱۷۸۱ کیلومتر مربع است و از شمال به شهرستان اهر، از جنوب به شهرستان اسکو، از شرق به شهرستان هریس و بستان آباد و از غرب و شمال غرب به شهرستان شبستر و شهرستان مرند محدود می‌گردد. شکل زیر موقعیت شهرستان تبریز را نشان می دهد. تبريز داراي اقلیم كم رطوبت است و حد متوسط بارندگي آن در سال، 285 ميليمتر می‌باشد. اين شهرستان در اثر ارتفاعي كه از سطح دريا دارد، داراي زمستان‌هاي طولاني و سرد و تابستان‌هاي معتدل بوده و هواي آن سرد و خشك است.

تحلیل شهرستان

مزيت‌سنجي و اولويت‌بندي كسب‌وكارهاي موجود در هر شهرستان برمبناي يک روش تحقيق انجام مي‌شود. در اين روش تحقيق، يک شناسنامه براي هر شهرستان و يک شناسنامه براي هر كسب‌وكار تدوين مي‌شود. اين شناسنامه‌ها به عنوان ورودي به نرم‌افزار داده‌شده و خروجي نرم‌افزار هم‌پوشاني اين دو شناسنامه و تعيين مشاغل مزيت‌دار شهرستان است. اين اولويت‌بندي‌ها توسط كارشناسان و افرادخبره هر شهرستان بازبيني و اصلاح مي‌شوند. يكي از منابع تحليل همين ليست مزيت‌سنجي اصلاح‌شده‌است. يكي ديگر از منابع تحليل، مصاحبه با كارشناسان و متخصصين حوزه اشتغال هر شهرستان است. در هر شهرستان با حداقل 3 نفر از اين افراد مصاحبه انجام مي‌شود. اين مصاحبه‌ها پياده‌سازي و ارزيابي مي‌گردد. در صورت وجود تناقض و ابهام بين اين 3 مصاحبه و ليست مزيت‌سنجي، مصاحبه‌هاي تكميلي و حتي مصاحبه بيشتر هم صورت مي‌گيرد تا تيم تحليل به نتيجه نهايي مطلوب دست‌يابد. بنابراين خروجي هر شهرستان از تجميع مصاحبه‌ها و ليست مزيت‌سنجي حاصل مي‌شود. در ادامه تحليل شهرستان تبریز ارائه‌شده‌است.

تعیین کسب‌وکارهای مزیت‌دار شهرستان

همانطوريكه در قسمت مقدمه اشاره‌شده مبناي تحليل، مصاحبه‌ها و ليست مزيت‌سنجي است. از بررسي اين دو منبع رسته‌هاي رايج و اولويت‌دار شهرستان تعيين شده‌است. مبناي اين اولويت‌بندي، فراواني و ميزان اشاره افراد كارشناس به كسب‌وكارهاي رايج در هر شهرستان و اولويتي كه اين مشاغل در ليست مزيت‌سنجي دارند، است. در هر رسته كسب‌وكارهاي رايج به ترتيب اولويت مشخص شده‌است. در تحليل به مشاغل موجود، مشاغل قابل توسعه و مشاغلي كه هنوز در شهرستان راه‌اندازي نشده و پتانسيل ايجاد آن‌ها در شهرستان وجوددارد، اشاره شده‌است. مزيت‌هاي شغلي به ترتيب اولويت در ادامه آورده شده‌است.

صنایع غذایی

راه‌اندازی کسب و کار فراوری محصولات کشاورزی مهم ترین روش برای ایجاد اشتغال پایدار و کاهش وابستگی به درآمد های نفتی و عاملی مهم در توسعه پایدار امنیت غذایی است. ایجاد صنایع غذایی، علاوه بر اشتغالزایی، باعث ارتقای سطح درآمد ارزی می‌شود که کاهش هدررفت محصولات کشاورزی و ایجاد ارزش افزوده از منابع را تا حد امکان ممکن می‌کند.

تهیه چیپس میوه به دلیل فراوانی تولید میوه‌های باغی مانند سیب، گلابی، هلو، زردآلو و ... در شهرستان، زمینه اشتغال خوبی را چه در مقیاس کارگاهی و چه کارخانه ای برای علاقه مندان فراهم می‌کند. فعالیت در این زمینه در حال حاضر به صورت کارگاهی انجام می‌شود؛ اما قابلیت خوبی برای گسترش این فعالیت وجود دارد. خشک کردن میوه‌جات، یکی از روش‌هاي جلوگیري از فساد میکروبی آن‌ها است. در این روش، در اثر کاهش میزان رطوبت، امکان فساد میکروبی بسیار کم شده و سرعت دیگر واکنش‌هاي مضر نیز، به مقدار قابل توجهی کاهش می‌یابد. خشک کردن، ضمن اینکه روي محصول اثر حفاظتی دارد، وزن و حجم آن را نیز به میزان چشمگیری کاهش می‌دهد، در نتیجه از هزینه‌های حمل و نقل و ذخیره‌سازي نیز می‌کاهد. با توجه به اینکه بخشی از بازار میوه خشک ایران، سهم محصولات وارداتی است، با تولید مشابه داخلی این میوه‌ها (از نظر نوع و کیفیت)، می‌توان مانع واردات و خروج میلیون‌ها دلار ارز از کشور شد. همچنین نیاز بیش از حد برخی از کشورها به این گونه محصولات (به دلیل شرایط ویژه اقلیمی آن‌ها، هزینه بالای حمل و نقل سبزیجات و میوه‌های تازه و محدود بودن زمان نگه‌داری آن‌ها)، فرصت مناسبی برای رونق تولید و صادرات چیپس میوه فراهم آورده است.

تهیه مربا، آبمیوه، کمپوت و لواشک نیز از دیگر مزیت هایی هستند که به سبب گستردگی باغات میوه شهرستان، قابلیت توسعه را دارند و فرصت مناسبی برای سرمایه گذاری به شمار می‌روند. آبمیوه یکی از بهترین جایگزین‌ها برای نوشابه‌های گازدار است. این نوشیدنی تهیه شده از انواع میوه، از نظر سلامتی ارزش غذایی بالایی دارد و بر این اساس میزان مصرف آن در حال افزایش است. صنعت آبمیوه از صنایع اساسی در بخش غذایی به شمار می‌رود و این موضوع موجب شده تا بازار انواع آبمیوه بسیار پررونق و گرم باشد؛ اما نکته ای که بر بازار فروش آبمیوه تاثیر دارد و باید به آن دقت شود نوع بسته بندی محصول است. بسته بندی شکیل تر در کنار کیفیت خوب محصول تاثیر بسیار خوبی در افزایش محبوبیت کالا خواهد داشت. همچنین شرط موفقیت در این زمینه توانایی رقابت با نشان‌های تجاری موجود در بازار است. یکی از خوراکی های مقوی و محبوب بر سر سفره های صبحانه ایرانی مربا است. خط تولید مربا از جمله پربازده‌ترین خطوط تولید کنسرویجات است، چرا که مصرف این محصولات محدود به فصل خاصی نیست و همواره طرفداران خود را دارد. علاوه بر کنسروهای غذایی، این روزها مصرف انواع کمپوت میوه نیز افزایش یافته است. کمپوت های میوه که در واقع میوه های پخته فرآوری شده در شربت آب و شکر هستند، می توانند جایگزین مناسبی برای میوه تازه باشند. همچنین یکی از مزایای کمپوت ها این است که می توان میوه های مختلف را در فصل هایی که این میوه ها یافت نمی شوند، استفاده کرد. لواشک از جمله فرآورده‌هایی است که مورد علاقه همه افراد به ویژه کودکان می‌باشد. ماده اولیه لواشک شامل انواع میوه‌ها است، بنابراین تا حدی فواید میوه را دارا بوده و به مصرف سایر تنقلات (مثل چیپس و پفک) ارجح می‌باشد. از طرفی با مصرف لواشک‌های بسته‌بندی شده که با مجوز‌های بهداشتی تولید می‌شوند، نگرانی آلودگی آنها نیز برطرف می‌گردد و فروش آن آسان تر می‌شود.

تولید و بسته بندی ترشی جات و شور نیز از جمله مزیت های خوبی است که سودآور خواهد بود. این مورد در حال حاضر نیز به صورت خانگی توسط مردم صورت گرفته و به فروش می‌رسد؛ اما همچنان جای کار دارد. ترشی و شور، بیشتر به‌عنوان یک چاشنی در کنار غذا مصرف می شود و به دلیل خاصیت اسیدی که دارد، باعث افزایش اشتها و میل به غذا خوردن در افراد می‌شود. این محصول یکی از فرآیندهای نگهداری طولانی‌ مدت صیفی‌ و سبزیجات است. در جوامع امروزی به دلیل افزایش مشغله افراد و شاغل بودن بسیاری از زنان، فرصت کافی برای تهیه آن در منزل و توسط خود افراد وجود ندارد و اکثر خانواده‌ها تمایل دارند ترشی و شور موردنیاز خود را به‌صورت آماده تهیه نمایند. بنابراین راه اندازی کسب‌ وکار تهیه ترشی و شور می‌تواند راهی برای پاسخ به این نیاز افراد جامعه و کسب درآمد باشد.

شیرینی نیز از جمله مواردی است که در این شهرستان به صورت عمده تولید شده و به تمام نقاط ایران و برخی از کشور ها مانند ارمنستان، عراق، جمهوری آذربایجان و ... فرستاده می‌شود. توسعه این مورد نیز گزینه شغلی مناسبی برای اشتغالزایی و سودآوری است. پخت شیرینی در ابعاد وسیع و کارگاهی و حتی در محیطی کوچک (در خانه) امکان پذیر است. شیرینی محصولی است که در انواع متفاوت و با طعم های متنوعی تهیه می شود. به علاوه این که با تغییر در مواد تشکیل دهنده آن می توان برای افراد رژیمی هم شیرینی تهیه کرده و این افراد را نیز به بازار هدف خود اضافه کرد. این کسب و کار را می توان با تجهیزات کم و سرمایه پایینی شروع کرد و در زمان کوتاه با فروش محصول به سود بالایی رسید. پخت شیرینی یکی از مشاغل زودبازده است و یک فرصت شغلی مناسب مخصوصا برای زنان خانه دار محسوب می شود. یافتن بازار فروش محصول یکی از ضروریات این حرفه می‌باشد که با تبلیغات مناسب مخصوصا در فضای مجازی می توان به آن دست یافت. توجه به این نکته ضروری است که یکی از لازمه های موفقیت در این شغل گذراندن دوره های آموزشی مرتبط با پخت شیرینی است.

پنیر لیقوان یک برند است و در حال حاضر نیز واحدهایی در زمینه تولید آن فعال هستد و بازار مصرف خوبی دارند؛ بنابراین کار کردن در این حوزه و همچنین تولید سایر لبنیات، مثمرثمر خواهد بود . شیر تولیدی در این شهرستان، توسط ایستگاه‌های شیر، جمع‌آوری شده و به کارخانه لبنیات پگاه ارسال می‌شود؛ بنابراین تولید شیر به اندازه ایجاد واحد های دیگر و رسیدن به خودکفایی است.

کار کردن در حوزه عرق گیری و فراوری گیاهان دارویی نیز فرصت مناسبی برای سرمایه گذاری در حوزه صنایع غذایی به شمار می‌رود. فرآوری گياهان دارويي، علاوه بر ارزش افزوده، نياز به سرمايه‌گذاري زيادي نداشته و مي‌تواند نقش مهمي در کارآفرینی داشته باشد. یکی از فرآوری‌های گیاهان دارویی تولید عرقیات است. تولید عرقیات دارای تکنولوژی و دانش فنی پیچیده ای نمی باشد و با توجه به ظرفیت بالای تولید گیاهان دارویی در شهرستان تبریز و صادرات این محصولات به کشورهای دیگر، می توان با سرمایه‌ای اندک به این کسب و کار مشغول شد. خشک کردن و بسته‌بندی نیز از دیگر فرآوری‌های گیاهان دارویی است که می‌توان با فعالیت در آن‌ها به سود رسید.

تولید محصولات مشتقی از گوشت‌های فرآوری شده، در هر زمانی سوددهی دارد و از شغل‌های آزاد پردرآمد محسوب می‌شود. در بین فراورده های عمل آوری شده از گوشت، سوسیس و کالباس به دلیل آماده سازی سریع و همچنین طعم و مزه مطلوب، مصرف بیشتری دارد. برای حفظ این جایگاه و افزایش تقاضای این محصولات، علاوه بر انتخاب روش های مناسب تولید و فراوری، باید به نوع و شکل بسته بندی آنها نیز توجه نمود.

تهیه نان فانتزی نیز از دیگر مزیت‌هایی است که سوددهی خوبی خواهد داشت. امروزه شغل نانوایی یکی از مشاغل پایه‌ای و پر رونق است که در طول سال همیشه درآمدزا می باشد. نان محصولی است که با توجه به سلیقه یا نوع غذای مصرفی خانواده ها، همواره بر سر سفره ها قرار دارد. نان‌ها فقط به صورت نان های ساده و معمول مانند لواش، سنگک و … نیستند بلکه نان های فانتزی نیز تولید می شوند که مشتریان خاص خود را دارند. امروزه راه اندازی کسب و کار تولید نان فانتزی بازاری رو به رشد دارد. این کسب و کار با تولید نان هایی با اندازه و طعم های متفاوت با استقبال مردم مواجه شده‌است.

تولید خیارشور نیز از دیگر مواردی است که به دلیل وجود مواد اولیه آن در شهرستان، قابلیت توسعه را دارد و می‌توان روی آن سرمایه گذاری نمود.

خدمات

تنوع در حوزه مشاغل خدماتی بسیار زیاد است و حرفه های زیادی را در برمی‌گیرد که میزان سودآوری حرفه ها با توجه به نیاز و ظرفیت منطقه با یکدیگر تفاوت هایی دارد. برای مثال گردشگری از فعالیت هایی است که با سودآوری بسیاری همراه است و در شهرستان تبریز ظرفیت های بسیارخوبی برای سرمایه گذاری در زمینه گردشگری وجود دارد. گردشگري امروزه يكي از اقتصادي‌ترين فعاليت‌ها، به خصوص از جهت اشتغال و ارزآوري و رونق مناطق مختلف تلقي مي‌شود كه علاوه بر آن داراي مزاياي ارتباطي، سياسي، فرهنگي و تأثيرات بين‌الملل خاصي است. به همين دليل اغلب مناطقی كه داراي ميراث فرهنگي غني و نيز مناطق طبيعي هستند، از اين فعاليت به منزله ابزاري راهبردي در توسعه اقتصادي استفاده مي‌كنند. اين عوامل شرايط مساعدي را براي بهره‌برداري و توسعه زيرساخت‌هاي گردشگري فراهم مي‌سازد. با توجه به اهداف و سياست‌هاي دولت در سند چشم‌انداز كشور، ايجاد زيرساخت‌هاي گردشگري از واقعيت‌هاي اجتناب ناپذير است. از جمله راه‌هاي تحقق توسعه گردشگري، ايجاد مجتمع‌هاي تفریحی-سرگرمی، اقامتگاه بومگردی، رستوران بومی، هتل و اقامتگاه، رستوران، خدمات استقبال از مسافر، کرایه اتومبیل و سوغاتی فروشی در مناطقی مانند شهرستان تبریز است که موقعیت خاص جغرافیایی و تاریخی دارند؛ اين امر از طريق جذب گردشگر و افزايش اشتغال بر رشد اقتصـادي و توسعه اين مناطق و در نهايت توسعه كشور تاثير مي‌گذارد.

رستوران‌های بومی، مکان‌هایی با فضای سنتی و متناسب با آداب ‌و ‌رسوم هر منطقه است که در آنها بیشتر به‌جای استفاده از میز و صندلی‌های مدرن از تخت یا سایر وسایل سنتی استفاده می‌شود و علاوه بر سرو غذاهای محلی، ترشیجات خانگی، نوشیدنی‌هایی مانند چای و قهوه نیز داده می‌شود. رستوران‌ها جزء مهم‌ترین نمادهای فرهنگی برای هر منطقه محسوب می‌شوند و می تواند در خانه های قدیمی موجود در هر منطقه اجرا شود. بسیاری از گردشگران و توریست های غذایی برای امتحان کردن غذاهای مختلف به سفر می روند و این مسئله برای مناطق مختلف قابل استفاده و بهره برداری است؛ بنابراین ایجاد رستوران بومی نیز از کسب و کار های زود بازده است؛ زیرا هم تمایل مردم به سمت سرو غذا های محلی بیشتر شده و هم معاملات این کسب و کار به صورت نقدی انجام می‌شود. اقامتگاه بوم گردی فرصت مناسبی است تا گردشگران ضمن گردشگری در هر منطقه و بازدید از جاذبه های توریستی، حس ایرانی زیستن به سبک سنتی را تجربه کنند. همچنین طبخ غذاهای محلی در برخی اقامتگاه ها، مصداق دیگری از مهمان نوازی ایرانی است. مجتمع تفریحی-سرگرمی به تاسیساتی گفته می‌شود که مجموعه ای از واحد های گردشگری ساخته شده است و هر کدام به صورت خود پذیرایی کار می‌کنند. فروشگاه ها، رستوران ها، اغذیه فروشی ها، تسهیلات ورزشی، فضای بازی و تفریحی، اقامتگاه ها، مراکز توریست گردانی و ... از جمله امکاناتی است که این مجتمع ها ارائه می‌دهند. همچنین در اکثر این تاسیسات، واحد های ساخته شده‌ی دارای اتاق، مانند هتل، کلبه و ویلا عرضه می‌شود. اگر مسافران هنگام بازدید از شهرها، میزبانی برای در اختیار دادن مکانی در مدت اقامتشان نداشته باشند، باید به دنبال مکانی برای اقامت بگردند. بنابراین احداث هتل‌‌‌‌‌‌ و اقامتگاه،‌‌‌‌‌‌ کسب و کار بسیار مهمی است که در شهرهای توریستی مانند تبریز مورد نیاز است. در حقیقت پیش از آن که یک گردشگر از شهری بازدید کند، بخشی از جستجوی آن‌‌‌‌‌‌ها در مورد این خواهد بود که چگونه نزدیک‌‌‌‌‌‌ترین هتل و اقامتگاه را در شهر پیدا کنند. حقیقت این است که اگر یک شهر توریستی فاقد هتل‌‌‌‌‌‌ها و اقامتگاه‌‌‌‌‌‌های استاندارد باشد، احتمالاً بازدیدکنندگان (گردشگران) کمتری جذب خواهد کرد.

مغازه سوغاتی‌‌‌‌‌‌فروشی هم یکی دیگر از ایده‌‌‌‌‌‌های کسب و کار در سفر و گردشگری است که در تمامی شهرهای توریستی بسیار سودآور است. بسیاری از بازدیدکنندگان ترجیح می‌‌‌‌‌‌دهند که صنایع‌‌‌‌‌‌دستی محلی، هدایای منحصر به فرد یا لباس‌‌‌‌‌‌های محلی و چیزهای دیگر را به عنوان یادگاری از یک شهر توریستی بخرند؛ بنابراین فعالیت در این زمینه در شهرستان تبریز دارای مزیت است.

یکی دیگر از کسب و کارهای آسان مرتبط با سفر و گردشگری، خدمات استقبال از مسافران است. این کسب و کار شامل استقبال از گردشگر هنگام ورود به یک شهر توریستی و سپس ارائه اطلاعات و البته بسته‌‌‌‌‌‌هایی حاوی کوپن و نمونه‌‌‌‌‌‌کار از کسب‌‌‌‌‌‌ وکارهای محلی و سایر فرصت‌‌‌‌‌‌های موجود در شهر یا شهرستان است. این کسب و کار را می‌توان با اندکی سرمایه یا حتی بدون سرمایه اولیه شروع کرد.

خدمات کرایه اتومبیل یکی دیگر از کسب وکارهای جالب در حوزه گردشگری است. خدمات کرایه اتومبیل شامل کرایه دادن اتومبیل به کسانی است که برای اهداف مختلف به اتومبیل نیاز دارند. این کسب و کار در شهرهای شلوغ و جاهایی که میزبان خیل عظیمی از گردشگر هستند، بسیار پررونق و سودآور می‌‌‌‌‌‌باشد.

صنایع دستی

صنايع دستي به آن گروه از صنايعي گفته مي شود كه مهارت، ذوق و بينش انسان در آن نقش اساسي دارد و يا اينكه تمام يا بخش اعظم مراحل ساخت فراورده هاي آن با دست انجام گرفته و در چارچوب فرهنگ و بينش هر منطقه و با ديدگاه هاي قومي ساخته و پرداخته مي شود. صنايع دستي بازتابي از تاريخ تمدن هر ملت و قومي است و مي تواند انتشار مؤثري براي فرهنگ و سنن مناطق مختلف باشد.

در کشور ما، تبریز، اصفهان، مشهد و تهران جزو سرآمدهای تولید کفش هستند، اما شهره بودن شهر تبریز در تولید کفش‌های با کیفیت و چرم، جهانی است. صنعت چرم و کفش تبریز به عنوان یک مزیت صنعتی پیشینه‌دار در این شهر دارای مزیت‌های فراوانی است و باید تصمیم‌های متناسبی با وضعیت فعلی آن اتخاذ شود تا مانع از ایجاد بحران در این صنعت شد. بی‌تردید توانمندی‌های تولیدات چرم کشور و بالاخص تبریز در عرصه تولید و صادرات محصولات ایرانی، اشتغال‌زایی و دیگر موفقیت‌ها در عرصه تولید و اقتصاد کشور قابل ‌قبول و مورد توجه است. با توجه به اینکه این صنعت در حال حاضر انجام می‌شود و افراد زیادی در این حوزه فعالیت می‌کنند، همچنان جای کار برای علاقه مندان وجود دارد و گزینه مناسبی برای سرمایه گذاری به شمار می‌رود.

یکی از مهمترین صنایع دستی شهر تبریز قالیبافی است و در این زمینه شهرت جهانی دارد. فرشبافی در تبریز از قبل از دوران صفویه آغاز شد و یکی از قدیمی ترین و معروفترین مراکز بافت فرش های دستباف در دنیا به شمار می آمد. مواد اولیه بکارگرفته شده در فرش تبریز معمولا از جنس پشم یا ابریشم بودند که فرش های بسیار با کیفیت و اعلا روانه بازار می کردند. تبریز دارای تنوعی بی نظیر از طرح ها و نقشه ها در زمان های گذشته بوده است. با توجه به آنچه گفته شد و مهارت مردم در این حوزه، راه اندازی چنین واحدی توجیه اقتصادی خواهد داشت. البته در مورد فرش بافی و تولید مصنوعات چرم لازم به ذکر است که به دلیل مشهور بودن شهرستان به این موارد و داشتن رقیبان سرسخت، سرمایه گذار باید کیفیت کارها را بالا برده و بازار مصرف را به صورت دقیق تر بررسی کند.

گليم بافي يكي از شاخه هاي قاليبافي است و در آن از طرح هاي مختلف محلي استفاده مي شود. برخی از مردم شهرستان با مهارت گلیم بافی آشنا هستند و این کار را انجام می‌دهند. این مورد نیز در صورت تامین بازار، همچنان جای کار دارد. لازم به ذکر است که مردم شهرستان اقدام به تولید میز و مبل با روکش گلیم کرده اند که این کار باعث افزایش بازار فروش این محصول شده است.

جاجیم بافی و سفالگری نیز از جمله صنایع دستی تبریز است که در حال حاضر انجام می‌شود و در صورت بازاریابی مناسب، قابلیت خوبی برای سرمایه گذاری دارند.

صنعت

شهرستان تبریز و به خصوص شهر تبریز به دلیل جای دادن بسیاری از کارخانه‌های بزرگ در خود دومین شهر بزرگ صنعتی در ایران پس از تهران محسوب می‌شود. تبریز قلب شمال غرب ایران، از دیرباز مهد صنعت و تجارت بوده و هست. در زمینه صنعت، شهرک صنعتی غرب تبریز، مجتمع عظیم پتروشیمی، کارخانه‌های عظیم ماشین‌سازی، تراکتورسازی، ایدم، موتوژن، بلبرینگ‌سازی، پیستون‌سازی، صانع، مرکز تحقیقات صنایع سنگین، آذربنیاد، صنایع نساجی تبریز، لیفتراک‌سازی، پمپ ایران، بنیان دیزل، چرخشگر و… را در بر دارد. شهرک صنعتی شهیدرجایی، شهرک صنعتی شهید سلیمی، کوجوار، چرم شهر و… از جمله شهرک‌های صنعتی متعدد تبریز و پیرامون آن می‌باشند که مراکز صنعتی کوچک متعددی را در بطن خود جای داده‌اند. کارخانه‌های عظیم کبریت این شهر از شهرت دیرینه‌ای برخوردار است. در زمینه صنایع غذایی و شکلات و غیره نیز صاحبان صنایع شکلات تبریز حرف نخست را می‌زنند.

طبق بررسی های انجام شده و مصاحبه با کارشناسان، در این میان برخی از صنایع مانند تولید مبلمان، مصالح ساختمانی، پوشاک، قطعات خودرو، مواد شوینده و مواد بهداشتی مانند دستمال کاغذی، مسواک، محصولات مراقبت از پوست و مو و ... ، همچنان جای کار دارند و فرصت های مهم و بزرگی برای سرمایه گذاری، محسوب می‌شوند .

دامداری

دامداری در شهرستان تبریز عمدتا در حاشیه روستاها و به صورت سنتی انجام می‌شود و مردم بیشتر گوسفند بومی، گاو بومی و بز بومی را پرورش می‌دهند. البته دامداری صنعتی و نیمه صنعتی هم وجود دارد که در زمینه پرورش گاو سمینتال و گاو هلشتاین مشغول هستند. تمام موارد فوق در صورت سرمایه گذاری، همچنان جای کار دارند و فرصت مناسبی برای اشتغالزایی و سودآوری محسوب می‌شوند .

پرورش گوسفند در میان سایر حیوانات بیشتر مورد توجه دامداران است؛ زیرا توان بالای گوسفند برای تحمل اقلیم های متفاوت بیشتر است، جیره غذایی کمتر و در نتیجه هزینه کمتری نیاز دارد، تمامی فرآورده های دامی مانند گوشت، شیر، ماست، کره، و حتی پشم و پوست دام پرکاربرد هستند و فروش این فرآورده ها در تمامی روزهای سال انجام می‌شود، قیمت گوشت گوسفند بالا بوده و به علاوه اجزای گوسفند مانند دل، قلوه، جگر، سیرابی، کله پاچه، خوش گوشت و … که قابل فروش هستند و خرید دام برای قربانی کردن در ایام مذهبی مانند عید قربان و … موجب رونق این کسب و کار می‌شود؛ بنابراین گسترش پرورش گوسفند سوددهی خوبی را خواهد داشت.

توسعه پرورش بز بومی هم می‎‌تواند سوددهی خوبی داشته باشد. بزها فاصله نسلی کوتاه تر و نسبت دوقلوزائی بالاتري نسبت به دیگر دام‌هاي اهلی دارند. همچنین این دام ها، نسبت به گاو وگوسفند قدرت زنده مانی بیشتر دارند؛ بنابراین از مزیت های خوب این شهرستان هستند.

پرورش برخی از دام های سبک اصلاح نژادشده مانند گوسفند رومانف و بز سانن هم در این شهرستان انجام می‎‌شود؛ اما به دلیل شرایط سخت و حساسی که برای پرورش احتیاج دارند، خیلی از آنها استقبال نمی‌شود؛ اما در صورت ایجاد شرایط و زیر ساخت های لازم، قابلیت توسعه برای این موارد نیز وجود دارد . گوسفند رومانوف جزء به صرفه ترین و بهترین گوسفندان گله گوشتی – زایشی است. این نوع گوسفند، یک گوسفند روسی است که اصل ‌نژاد آن متعلق به دره ولگا، در شمال غرب مسکو است. رومانوف یک ‌نژاد خالص بوده و از تلاقی نژاد‌ها به‌وجود نیامده است. باروری بسیار خوب، بالاترین میزان چندقلوزایی، فصل تولیدمثل بسیار طولانی، امکان تولیدمثل در تمام طول سال، سازگاری و عادت کردن به آب و هوای سرد و خوراک محلی برخی از ویژگی‌های خوب این نژاد هستند. نژاد رومانوف گرچه از دسته گوسفندان گوشتی است؛ اما پشم این نژاد بسیار محکم و باکیفیت است و سالانه 5/4 کیلوگرم پشم قابل استحصال دارد که از جنبه اقتصادی برای پرورش‌دهنده سرمایه ساز است. بز سانن یک نژاد شیری پرتولید است که نسبت به بزهای بومی، تولید شیر بسیار بیشتری دارد و می‌تواند بخشی از نیاز کشور به شیر و پروتئین حیوانی را تأمین نماید. نرخ تبدیل مواد خوراکی به شیر در بزهای سانن بالاتر می‌باشد که این امر موجب افزایش بازدهی بز سانن از خوراک مصرف شده توسط آن می‌شود. کسب و کار پرورش بز سانن موجب اشتغال‌زایی و رغبت بیشتر جوانان به امر دام‌پروری می‌شود. هر کیلوگرم شیر بز با قیمت بیشتری نسبت به شیر گاو فروخته می‌شود.

امروزه با توجه به رشد جمعیت کشور و نیاز روزافزون جامعه به گوشت و مواد گوشتی و نقش مهم این محصولات در تامین پروتئین و غذای افراد جامعه، پرورش دام های پر بازده به منظور افزایش تولید و خودکفایی غذایی کشور، امری لازم و ضروری است. گاوهای بومی ایران به لحاظ تنوع و اختلاف ژنتیکی، ویژگی های خاص نژادی و مقاومت های طبیعی ایجاد شده در آن ها طی قرن ها زیست در شرایط سخت محیطی و آب و هوایی مختلف به عنوان یک منبع عظیم تولید شیر و گوشت می تواند نقش موثر در تامین مواد پروتئین حیوانی و اقتصاد جامعه ایفا نماید. در ضمن به عنوان مثال طبق آماری که اخیرا تهیه و ارائه شده است حدود 95.5% شیر مصرفی و حدود 50% گوشت مصرفی انسان در سطح جهان از گاو به دست می آید. پوست گاو نیز به عنوان یک محصول با ارزش دامی امروزه به میزان 10 تا 20 درصد مصارف چرم سازی را تامین می کند، حتی شاخ و سم و فضولات حیوان نیز ارزش اقتصادی داشته و به روش های مختلف مورد استفاده قرار می گیرد. گاو سمینتال جزء بهترین گاوهای شیری و گوشتی است. افزایش وزن روزانه فوق‌العاده و گوساله دهی با فاصله 365 روز، مقاومت بالا نسبت به بیماریهای عفونی و متابولیکی، عمر مفید بالا، مدیریت آسان این نژاد و همچنین سازگاری بسیار خوب و قابل توجه با محیط پرورش همان چیزی است که یک دامدار برای بقاء و پیشرفت به آن نیاز دارد. یکی دیگر از مزایای پرورش گاو سمینتال، به صرفه بودن در شرایط اقتصادی فعلی است زیرا این گاو با دادن کمترین علوفه و کنسانتره، بیشترین میزان شیر و گوشت را به ما می‌دهد. گاو های هلشتاین که به نام هولشتاین هم شناخته می شود جزء سنگین وزن ترین گاوهای شیری در جهان است. این نژاد که از نظر تولید شیر بهترین نژاد در میان گاوهای شیری است حدودا ۷۲۴۰ لیتر شیر در سال تولید می‌کنند که این شیر 65/3 درصد چربی و ۳ درصد پروتئین دارد. این گاوها به طور روزانه تقریبا ۳۴ کیلو شیر تولید می کنند که برای تولید شیر زیاد، بسیار مناسب هستند.

پرورش اسب و شتر نیز از دیگر مزیت های حوزه دامداری است که در حال حاضر انجام می‌شود و قابلیت توسعه را دارد. پرورش شتر نسبت به سایر دام ها مزیت‌هایی مانند قابلیت سازگاری با شرایط سخت محیطی مناطق خشک و نیمه خشک، تحمل گرما، کم آبی و کیفیت پایین علوفه و مقاومت نسبی در مقابل امراض و عوامل بیماری زا دارد. همچنین شتر در مقایسه با سایر دام های اهلی علوفه را با قابلیت هضم بالا و بازده بیشتری استفاده می نماید و قادر است از انواع خاص گیاهان مرتعی (خشبی و خاردار و تیغ دار) به میزانی استفاده نماید که سایر دام ها قادر به استفاده از آن نیستند. از دیگر فواید پرورش شتر، حداقلِ نیاز به تاسیسات، تجهیزات و امکانات پرورش و نگهداری و در نتیجه کمترین نیاز به سرمایه گذاری سنگین را در مقایسه با سایر دام‌ها دارد. گوشت شتر منبع بسیار خوبی برای بسیاری از مواد غذایی مهم و مورد نیاز بدن می‌ باشد. این گوشت حاوی پروتئین‌ هایی با ارزش غذایی بالا و تعدادی از ویتامین ‌های مفید و مورد نیاز بدن نظیر ویتامین ‌های گروه B و برخی از عناصر معدنی مهم نظیر آهن ، فسفر و کلسیم است. سازمان ملل متحد شیر شتر را جزو سالم‌ترین شیر حیوانی جهان شمرده است و به ‌دلیل خواص زیاد شیر شتر برخی محققان به آن «طلای سفید بیابان» می‌گویند. در تحقیقات جدید، خواص متعددی برای شیر شتر به‌اثبات رسیده، این تحقیقات بیانگر آن است که پادتن‌های موجود در شیر شتر علاوه بر اینکه موجب ماندگاری طولانی‌تری نسبت به اغلب محصولات لبنی می‌‌شود، سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده و باعث غلبه سیستم دفاعی بدن در برابر بیماری‌هایی نظیر سرطان، ایدز، آلزایمر، هپاتیت C می‌‌شود و از این نظر شیر شتر ساختار و ‌خصوصیاتی بسیار شبیه شیر انسان دارد.

پرورش زنبورعسل نیز به صورت فصلی و محدود انجام می‌شود؛ اما همچنان ظرفیت های لازم برای سوددهی را دارد. پرورش زنبور عسل از جمله مشاغلی است که می تواند سود خوبی به همراه داشته باشد. باردهی گل ها و میوه ها با گرده افشانی توسط زنبور عسل افزایش می یابد. این مسئله باعث شده ارزش اقتصادی پرورش زنبور عسل بسیار بیشتر از ارزش ریالی حاصل از تولید عسل باشد. در طی فرآیند پرورش و نگهداری زنبورعسل، با ازدیاد کندوها می توان به فروش کندو نیز فکر کرد و به سود خوبی دست یافت. در مناطق گرمسیری از هر کندو یک بچه کندو گرفته می شود. در ضمن محصول مزرعه پرورش زنبور عسل صرفاً کندو و عسل نیست؛ موم، زهر و ژل آن نیز قابل فروش است.

صنایع تبدیلی و تکمیلی

با وجود تنوع تولید محصولات کشاورزی، بررسی‌ها نشان می‌دهد که سالانه مقداری از آن در مراحل کاشت، داشت و برداشت به ضایعات تبدیل می‌شوند. از سوی دیگر برداشت و یا تولید بسیاری از محصولات کشاورزی در یک بازه زمانی مشخصی رخ می‌دهد؛ اما مصرف آن‌ها در طی سال صورت می‌پذیرد. لذا صنایع تبدیلی می‌تواند زمان استفاده را افزایش دهد و از میزان ضایعات آن بکاهد. همچنین گسترش این صنایع موجب اشتغال‌زایی، ایجاد درآمد و جلوگیری از اتلاف و ضایع شدن محصولات می‌گردد.

گستردگی و تنوع محصولات باغی، مزیت بسته بندی و سورت میوه را برای شهرستان تبریز ایجاب می‌کند. هدف از سورتینگ میوه، دسته بندی و درجه بندی انواع میوه بر اساس سایز و کیفیت است؛ به طوری که بتوان محصول نهایی را به صورت یک دست و یک اندازه در بسته بندی های مختلف در بازار ارائه نمود و مشتری نهایی در طول زمان از یکنواختی خرید خود با برند مورد نظر مطمئن باشد. بسته بندی نهایی میوه و سبزی پس از عملیات سورتینگ به منظور جابجایی آسان و همچنین حفاظت از محصول نهایی سورتینگ شده صورت می گیرد. از ویژگی های بسته بندی مناسب میوه، می‌توان به عدم استفاده از مواد مضر و شیمیایی در ساختار بسته بندی، سهولت فریز کردن و نگهداری در سردخانه، قابلیت حمل و نقل مناسب، پاسخگویی به نیازهای نهایی بازار به طوری که در وزن ها و بسته های مختلف، همه سلیقه ها را در بر بگیرد، استحکام فیزیکی مناسب بسته بندی به خصوص در صورت سورتینگ صادراتی میوه و سبزیجات، پالت سازی و جایگذاری صحیح کارتن ها درون پالت است. همچنین بسته بندی باید به گونه ای باشد که درون بسته و محصول سورتینگ شده کاملا مشخص باشد.

یکی از روش‌های تازه ماندن گوشت، بسته‌بندی مناسب است. بسته بندی باید به گونه‌ای باشد که گوشت را در مقابل نفوذ طعم، بو، رنگ و سایر عوامل خارجی محافظت کرده و از خشک شدن و تبخیر سطحی جلوگیری کند. همچنین بسته بندی باید خواص حسی و ظاهری و سایر ویژگی‌های گوشت را حفظ و همچنین گوشت را در برابر آلودگی های میکروبی و سایر آلودگی ها نگهداری کند. با توجه به رونق دامداری و پرورش طیور در این شهرستان، بسته بندی گوشت قرمز و گوشت مرغ، صرفه اقتصادی دارد.

با افزایش جمعیت، رشد تکنولوژی و افزایش سطح استانداردهای زندگی در جوامع امروزی، مصرف محصولات با محتوای بسته بندی های کوچک افزایش یافته است. جامعه مصرفی نیازمند محصولاتی با سایزها و بسته بندی های متفاوت بوده و اهمیت صنعت بسته بندی به تدریج برای بنگاه ها و برنامه ریزان اقتصادی در حال آشکار شدن است. در بیشتر موارد شاهد هستیم که محصولات با بسته بندی های نامناسب در بازار عرضه شده یا به صورت فله ای و با قیمت های ناچیز به بازرگانان خارجی فروخته می‌شوند. این محصولات بعد از انتقال به خارج و انجام بسته بندی های مناسب بر روی آنان، با ارزش افزوده بالا و با قیمت های چند برابری و به اسم و برند همان کشورها به بازار کشورهای دیگر عرضه می شوند و این کار ضمن برندسازی برای آن کشورها، تجارت آن ها را هم توسعه می‌دهد و این نشان دهنده رابطه مستقیم توسعه صنعت بسته بندی با رشد و توسعه تجاری کشورهاست. با توجه به موارد گفته شده و تولیدات میوه های آجیلی، غلات و حبوبات در این شهرستان، بسته بندی خشکبار، حبوبات و غلات توجیه اقتصادی دارد. البته در این موارد لازم به ذکر است که در صورت راه اندازی چنین واحد هایی، می‌توان موارد اولیه آنها را از سایر شهرستان ها نیز تهیه کرد.

زعفران در شمار گران‌قیمت‌ترین ادویه‌های جهان جای دارد. گیاهی که خواص مختلف درمانی داشته و تنها در تعداد معدودی از کشورهای جهان از جمله ایران به عمل می‌آید. ایران چه از نظر تولید و چه از نظر صادرات این ادویه خوش عطر و طعم و البته گران، مقام اول را دارا است؛ اما متأسفانه به دلیل ضعف در زمینه فرآوری، بازاریابی و ارائه محصول به شکل امروزی، زعفران ایران اغلب به‌صورت فله به کشورهای دیگر فروخته شده و در آنجا بسته‌بندی می‌شود و به قیمتی بسیار بالاتر عرضه می‌گردد. با توجه به اینکه کشت زعفران در این شهرستان آغاز شده و در حال گسترش است، راه اندازی صنعت بسته بندی زعفران صرفه اقتصادی خواهد داشت.

لازم به ذکر است که با ایجاد بیش از یک یا دو واحد، مشاغل فوق به حالت اشباع می‌رسند؛ لذا سرمایه گذار باید بازار مصرف را به صورت دقیق مورد بررسی قرار دهد.

باغداری

در یک نگاه کلی می توان گفت نقش کشاورزی و به خصوص باغداری در کاهش فقر بسیار چشمگیرتر از دیگر بخش‌ها بوده و در برقراری الگوی صحیح توسعه شهری مؤثر است و در صورت بی توجهی به این بخش، توسعه شهرنشینی، الگوی متمرکز و ناسالمی به خود می‌گیرد که پیدایش شهرهای بزرگ با هزینه زندگی بسیار بالا مثال بارز آن است. شهرستان تبریز نیز از جمله شهرستانهایی است که باغداری به واسطه ی شرایط طبیعی مناسب چون خاک خوب و حاصل خیز، رود دائمی، آب های زیرزمینی و باران مناسب، پیشرفت فراوانی یافته است.

گلخانه داری از جمله کسب و کارهایی است که در حال حاضر در شهرستان انجام می‌شود و با توجه به سازگاری آنها با شرایط شهرستان، قابلیت توسعه و سرمایه گذاری در این زمینه وجود دارد. گياهان براي داشتن رشد مطلوب نياز به شرايط خاصي از نظر شدت نور، دمای روزانه، دماي‌شبانه، ميزان رطوبت نسبي هوا و رطوبت خاک دارند. براي توليد و پرورش تجاری گياهان با کيفيت بالا و در تمام طول سال، بايد شرايط محيطي مطلوب مهیا شده و عوامل خسارت زا نظير آفات و بیماری ها، باد، طوفان هاي ويرانگر، سرما و يخبندان و ..... کنترل شوند. گلخانه محیطی است که به راحتی می توان در داخل آن شرایط محیطی را تحت کنترل دراورد و به سمت رشد مطلوب گیاه سوق داد. گلخانه های فعال در این شهرستان بیشتر صیفی جاتی مانند خیار و گوجه و گل و گیاه زینتی مانند کاکتوس را پرورش می‌دهند و با توجه به شرایط شهرستان تبریز، افزایش فعالیت در این زمینه مزیت دارد.

توسعه باغات انگور و انجیر نیز از دیگر کسب و کارهای این حوزه است که همچنان جای کار دارد و می‌توان روی انها سرمایه گذاری نمود. نیاز آبی بسیار کم و سازگاری با محیط و استقامت در برابر گرما و خشک‌سالی از ویژگی‌های بارز گیاه انجیر محسوب می‌شود. ازآنجاکه باغ‌های انجیر معمولاً در دامنه‌های شیب‌دار احداث می‌گردند، احداث چنین باغ‌هایی علاوه بر ایجاد اشتغال، پوشش گیاهی مناسب برای منطقه و بیابان‌زدایی می‌تواند به حفظ کنترل سیلاب، جلوگیری از فرسایش خاک و استفاده بهینه از آب باران کمک کند. همچنین انجیر به عنوان میوه ای با خواص بسیار زیاد علاوه بر تازه خوری، برای تولید میوه خشک نیز مورد استفاده قرار می گیرد و ارزش افزوده بالایی برای تولید کننده ایجاد می کند. انگور از مهم‌ترین محصولات باغی است که هم به لحاظ سطح زیر کشت و هم ارزش اقتصادی و تغذیه‌ای، موردتوجه کشاورزان و کارآفرینان قرار گرفته است. زیبایی، تنوع رنگ، طعم و مزه، ارزش غذایی، خواص دارویی و وجود فرآورده‌‌های تبدیلی چون کشمش، شیره انگور، روغن هسته انگور، کنسانتره، آب انگور، سرکه، آبغوره، دارو‌های تقویتی و مواد آرایشی ‌بهداشتی، همچنین توصیه‌‌های دینی و مذهبی، انگور را به یک میوه استثنایی و بی‌نظیر تبدیل کرده است. پرورش این محصول علاوه بر اشتغال‌زایی، یکی از محصولات ارزآور کشور است و می‌تواند در توسعه صادرات غیرنفتی در بخش کشاورزی، سهم بسزایی داشته باشد.

با توجه به اینکه تنوع محصولات باغی مانند سیب، گیلاس، آلبالو، هلو، گلابی و زردآلو در این شهرستان وجود دارد و باغات این موارد عملکرد خوبی داشته اند، سرمایه گذاری در این حوزه نیز فرصت مناسبی است و توجیه اقتصادی دارد.

تقاضای مداوم برای سبزی های تازه و فراورده‌های آن، نشان دهنده عظیم بودن نقش اقتصادی صنعت تولید سبزی و سهم آن در برآورده کردن عمده رژیم های غذایی است. توسعه سبزی کاری، به میزان قابل توجهی به اقتصاد منطقه کمک می‌کند و علاوه بر کشاورزان، نفرات متعددی را در زمینه فراورده های سبزی جات، حمل و نقل و بازاریابی، جذب می‌کند. با توجه به نیروی انسانی فراوان در شهرستان و بازار عرضه مناسب داخلی و خارجی، فعالیت در این زمینه مزیت دارد.

طیور

در شهرستان تبریز، پرورش بوقلمون و بلدرچین مزیت بیشتری دارد. با توجه به اینکه پرورش این طیور با اقلیم منطقه سازگار است؛ کار کردن در این زمینه قابلیت خوبی برای اشتغالزایی و سود آوری دارد. گوشت بوقلمون دارای خواص غذائي ويژه ای است و محدوديت مصرف خاصي نيز ندارد؛ بنابراین مي تواند جايگزين مناسبی براي گوشت قرمز علی الخصوص در بيمارانی که مصرف گوشت قرمز برای آنها با محدوديت هایی همراه است، مطرح گردد. از ديگر امتيازات گوشت بوقلمون وجود هر دو نوع گوشت سفيد و قرمز در يک لاشه است. گوشت سفيد 65 درصد و گوشت قرمز 35 درصد وزن يک لاشه 8 کيلوئي را تشکيل مي دهد. تولید بوقلمون گوشتی به دلیل به صرفه بودن تولید، در دسترس بودن نهاده‌های مصرفی بوقلمون، نیاز بازار داخلی و نیز امکان انجام صادرات به کشورهای منطقه حائز اهمیت است. بلدرچین پرنده ای با جثه کوچک، در برابر بسیاری از بیماری ها مقاوم است. پرورش بلدرچین به دلیل هزینه های جاری پایین، اشباع نبودن بازار فروش، کوتاه بودن دوره پرورش(40 روز) و عدم پرورش انحصاری توسط شرکت های بزرگ دارای مزیت است. محصولات این پرنده شامل گوشت، تخم بلدرچین و کود است. گوشت و تخم این پرنده دارای ارزش غذایی و دارویی و همچنین سرشار از پروتئین است.

کبک از دیگر طیوری است که در شهرستان پرورش داده می‌شود و زمینه برای گسترش فعالیت در حوزه پرورش آن، فراهم است. کبک پرنده‌ای است وحشی، که در کوهستان‌ها زندگی می‌کند. این پرنده از قدرت پرواز کمی برخوردار است. محصولات کبک نسبت به دیگر طیور به دلیل طعم و کیفیت مناسب قیمتی بیشتر و مشتریان خاص خود را دارند و از جهت دیگر به دلیل مقاومت نسبتاً بالای این پرنده در مقابل بیماری‌ها، تلفات آن نسبت به دیگر پرندگان کمتر است. همچنین می‌توان به بازار جوجه و تخم کبک اشاره نمود که قابلیت تولید و عرضه بیشتر را دارد. با پرورش کبک به‌صورت صنعتی می‌توان بخشی از نیاز کشور در حوزه گوشت را تأمین کرد و از میزان واردات به داخل کشور کاست.

در حوزه طیور، در این شهرستان تعدادی مرغداری وجود دارد که در زمینه پرورش مرغ گوشتی و تخم گذار فعالیت می‎‌کنند و نیاز شهرستان را در این خصوص برطرف می‌کنند و همچنان هم قابلیت سرمایه گذاری و سوددهی را دارند. ارزش غذایی بالای گوشت طیور، کم بودن افت پس از کشتار، سالم وبهداشتی بودن گوشت طیور، قابلیت هضم و جذب بالا، سرعت رشد سریع، صرفه جویی در جایگاه و زمین و برگشت سریع سرمایه از فواید پرورش مرغ گوشتی است. بدیهی است گوشت مرغ به سبب مزیتهای فراوانی که دارد به عنوان منابع تامین پروتئین می تواند در کشور مطرح و نیاز عمومی را در این زمینه مرتفع نماید. نسبت ضایعات در گوشت مرغ در مقایسه با سایر دام ها کمتر است، به طوری که در گوشت گوسفند ضایعات حدود 50 % و در مرغ حدود 25 % است. ضریب تبدیل جیره غذائی به گوشت در مرغ نسبت به سایر دام ها بالا بوده به طوری که در مرغ های اصلاح شده این ضریب 2 تا 2/2 و در گوساله و گاو بین 6 تا 9 % متغیر است. با توجه به دلایل فوق ایجاد واحد پرورش مرغ گوشتی در شهرستان مزیت دارد و تنها باید بازاریابی کرد تا بتوان محصول را با قیمت مناسب به فروش رساند. پرورش مرغ تخمگذار علاوه براینکه به تامین منابع غذایی طبیعی و رونق تولید کمک می کند نقش به‌سزایی در امر اشتغالزایی، بهبود وضع اقتصادی و خودکفایی در تولید محصول ارگانیک و طبیعی ایفا می‌کند. در صورتی که شخص بخواهد مشغول به پرورش مرغ تخم‌گذار به صورت محدود شود نیاز به تکنولوژی پرهزینه‌ای ندارد و با بهره گیری از امکانات کم و موجود در روستا یا محل زندگی خود می تواند شرایط اجرای طرح را فراهم کند. پرورش مرغ تخم‌گذار حتی به صورت صنعتی و با تمام تجهیزات مدرن می‌تواند در صورت پیدا کردن بازار مناسب، سالیانه حدود 20 تا 30 درصد سودآوری داشته باشد که رقم مناسبی است. همچنین پیدا کردن بازار فروش با حاشیه سود بالا از امور مهم درمورد این کسب و کار است که با تبلیغات مناسب مخصوصا در فضای مجازی امکان پذیر است.

پرورش شتر مرغ نیز از جمله مواردی است که به صورت سنتی انجام می‌شود و با اقلیم شهرستان تبریز سازگار است؛ با این وجود مردم از ان استقبالی نمی‌کنند؛ در حالیکه در صورت بازاریابی مناسب، توجیه اقتصادی دارد.

شیلات

شیلات از حوزه‌های شغلی سوددهی است که در صورت توجه به آن، سودآوری خوبی به دنبال دارد. مردم شهرستان تبریز، بیشتر در زمینه پرورش ماهی قزل‌آلا فعالیت می‌کنند. برای پرورش ماهی در این شهرستان بیشتر از آب چاه و قنات استفاده می‌کنند . طبق بررسی‌های انجام‌شده افزایش فعالیت در این زمینه توجیه اقتصادی دارد. ماهیان سردآبی در محدوده دمایی 18-12 درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارند. ماهی قزل آلا یکی از معروف ترین گونه های ماهیان سردآبی است. قزل آلا یکی از منابع خوب آهن است، آهن در خونسازی و همچنین در حفظ مقاومت بدن در برابر میکروبها نقش مهمی به عهده دارد. علاوه بر آن، آهن موجود در قزل آلا، جذب آهن منابع گیاهی را هم افزایش می دهد؛ بنابراین نقش مهمی در پیشگیری از کم خونی ناشی از فقر آهن به عهده دارد. نتایج مطالعات نشان می دهند امگا ۳ ماهی قزل آلا می تواند فشار خون و ضربان قلب را در بیماران صرع تنظیم کرده و از تعداد تشنج های آن به طور قابل توجهی بکاهد؛ بنابراین این نوع ماهی طرفداران زیادی در بین مردم دارد؛ لذا راه اندازی پرورش آن، علاوه بر ایجاد اشتغال پایدار، سوددهی خوبی را خواهد داشت.

زراعت

بخش زراعت در روند رشد و توسعه اقتصادی، نقش‎های متعددی بر عهده دارد که از جمله مهم‎ترین آن‎ها می‎توان تامین مواد خام و اولیه مورد نیاز صنایع بالادستی، تامین نهاده‎هایی مانند نیروی کار، مصرف تولیدات سایر بخش‏های صنعتی از قبیل کودها و سموم شیمیایی و ماشین‌آلات کشاورزی، ارزآوری برای کشور و تامین مالی سایر بخش‎های زیربنایی را نام برد. زعفران از جمله محصولاتی است که کشت آن به تازگی در این شهرستان آغاز شده و محصول تولیدی هم از کیفیت خوبی برخوردار بوده است؛ بنابراین توسعه این مورد، توجیه اقتصادی دارد. مقاومت زعفران در برابر سرما زیاد است و به آب کمی نیاز دارد. زعفران به علت داشتن رنگ زیبا، عطر و طعم بسیار مطبوع، در صنایع غذایی کاربرد دارد. دمنوش زعفران آرام بخش بوده و استرس و نگرانی را برطرف می کند. کسب و کار کشت زعفران به علت خاصیت ضد سرطانی این گیاه اهمیت دو چندان پیدا می کند. ایران اولین کشور تولیدکننده زعفران بوده که قریب به 90 درصد از زعفران جهان را تأمین می کند. مصرف زعفران در ایران بالا است و نه تنها می تواند نیاز منطقه زیرکشت را تامین کند بلکه درسراسر ایران نیز مشتری دارد.

با توجه به اهمیت تولید حبوبات در اقتصاد کشاورزی و مستعد بودن شرایط اقلیمی از نظر نوع خاک که سبک و غیر اسیدی است و آب و هوای معتدل این شهرستان، توسعه کشت حبوباتی مانند عدس، نخود و لوبیا، از جمله مواردی است که ارزش افزوده زیادی را به دنبال دارد.

گندم و جو از جمله محصولات استراتژیک شهرستان هستند که در حال حاضر کشت می‌شود و می‌توان زمین های زیر کشت آنها را افزایش داده و اشتغالزایی نمود. در میان محصولات کشاورزی، کاشت گندم نسبت به بقیه کم دردسرتر و کم آفت تر است.گندم در بازه زمانی حدودا هشت ماهه به ثمر نشسته و به مرحله سود دهی می رسد. خرید تضمینی گندم همه ساله توسط دولت انجام می گیرد. البته خود کشاورز هم می تواند گندم را بفروشد و درآمد خوبی کسب کند. کود شیمیایی و بذر نیز به شکل یارانه‌ای در اختیار کشاورزان قرار می گیرد؛ بنابراین گسترش تولید گندم ارزش افزوده زیادی را به دنبال دارد. جو از دیرباز در سبد تغذیه دام جایگاه ویژه داشته و به صورت دانه و علوفه سبز مورد استفاده قرار می‌گیرد. از جو برای تهیه نان و پخت سوپ استفاده می شود. این گیاه در تهیه غذای کودک نیز کاربرد دارد. جوشانده جو داروي خوبي براي مبتلايان به تب و كم خوني و سوء هاضمه بوده و پایین آورنده کلسترول است.

مشاغلمزیت
شیرینی پزی1
احداث اقامتگاه بوم گردی2
احداث هتل و اقامتگاه3
تولید چیپس میوه4
تولید مصنوعات چرمی5
احداث رستوران بومی6
احداث مجتمع تفریحی-سرگرمی7
تولید پوشاک8
تولید مصالح ساختمانی9
پرورش گاو هلشتاین10
قالی بافی11
تولید مبلمان12
تولید آبمیوه13
بسته بندی و سورت میوه14
پرورش گوسفند بومی15
پرورش گاو سمینتال16
تولیدکمپوت17
احداث مغازه سوغاتی فروشی18
تولید مواد شوینده19
پرورش گاو بومی20
بسته بندی گوشت قرمز21
پرورش گوسفند رومانف22
پرورش بزسانن23
تولید مربا24
تهیه ترشی جات25
احداث گلخانه صیفی جات26
پرورش بوقلمون27
احداث گلخانه گل و گیاه زینتی28
احداث باغ انگور29
تولید لواشک30
ایجاد خدمات استقبال از مسافر31
تولید لبنیات32
بسته بندی خشکبار33
کرایه اتومبیل34
پرورش بلدرچین35
بسته بندی حبوبات36
احداث باغ انجیر37
پرورش ماهی قزل آلا38
کشت زعفران39
بسته بندی غلات40
پرورش اسب41
تولید قطعات خودرو42
تولید سوسیس و کالباس43
احداث باغ گیلاس44
فراوری گیاهان دارویی45
پرورش بز بومی46
زنبورداری47
کشت لوبیا48
بسته بندی زعفران49
پرورش مرغ گوشتی50