ارومیه

آشنایی با شهرستان

شهرستان ارومیه به مرکزیت کلان‌شهر ارومیه با جمعیتی بالغ بر ۱٬۰۴۰٬۵۶۵ نفر (طبق سرشماری سال 1395) در استان آذربایجان غربی و در شمال غرب ایران واقع شده‌است. این شهرستان از شمال به شهرستان سلماس، از جنوب به شهرستان نقده و اشنویه، از شرق به دریاچه ارومیه و از غرب به شهر حکاری در کشور ترکیه محدود می‌شود. شکل زیر موقعیت شهرستان ارومیه را نشان می دهد.

تحلیل شهرستان

مزيت‌سنجي و اولويت‌بندي كسب‌وكارهاي موجود در هر شهرستان برمبناي يک روش تحقيق انجام مي‌شود. در اين روش تحقيق، يک شناسنامه براي هر شهرستان و يک شناسنامه براي هر كسب‌وكار تدوين مي‌شود. اين شناسنامه‌ها به عنوان ورودي به نرم‌افزار داده‌شده و خروجي نرم‌افزار هم‌پوشاني اين دو شناسنامه و تعيين مشاغل مزيت‌دار شهرستان است. اين اولويت‌بندي‌ها توسط كارشناسان و افرادخبره هر شهرستان بازبيني و اصلاح مي‌شوند. يكي از منابع تحليل همين ليست مزيت‌سنجي اصلاح‌شده‌است. يكي ديگر از منابع تحليل، مصاحبه با كارشناسان و متخصصين حوزه اشتغال هر شهرستان است. در هر شهرستان با حداقل 3 نفر از اين افراد مصاحبه انجام مي‌شود. اين مصاحبه‌ها پياده‌سازي و ارزيابي مي‌گردد. در صورت وجود تناقض و ابهام بين اين 3 مصاحبه و ليست مزيت‌سنجي، مصاحبه‌هاي تكميلي و حتي مصاحبه بيشتر هم صورت مي‌گيرد تا تيم تحليل به نتيجه نهايي مطلوب دست‌يابد. بنابراين خروجي هر شهرستان از تجميع مصاحبه‌ها و ليست مزيت‌سنجي حاصل مي‌شود. در ادامه تحليل شهرستان ارومیه ارائه‌شده‌است.

تعیین کسب‌وکارهای مزیت‌دار شهرستان

همانطوريكه در قسمت مقدمه اشاره‌شده مبناي تحليل، مصاحبه‌ها و ليست مزيت‌سنجي است. از بررسي اين دو منبع رسته‌هاي رايج و اولويت‌دار شهرستان تعيين شده‌است. مبناي اين اولويت‌بندي، فراواني و ميزان اشاره افراد كارشناس به كسب‌وكارهاي رايج در هر شهرستان و اولويتي كه اين مشاغل در ليست مزيت‌سنجي دارند، است. در هر رسته كسب‌وكارهاي رايج به ترتيب اولويت مشخص شده‌است. در تحليل به مشاغل موجود، مشاغل قابل توسعه و مشاغلي كه هنوز در شهرستان راه‌اندازي نشده و پتانسيل ايجاد آن‌ها در شهرستان وجوددارد، اشاره شده‌است. مزيت‌هاي شغلي به ترتيب اولويت در ادامه آورده شده‌است.

صنایع غذایی

راه‌اندازی کسب و کار فراوری محصولات کشاورزی مهم ترین روش برای ایجاد اشتغال پایدار و کاهش وابستگی به درآمد های نفتی و عاملی مهم در توسعه پایدار امنیت غذایی است. ایجاد صنایع غذایی، علاوه بر اشتغالزایی، باعث ارتقای سطح درآمد ارزی می‌شود که کاهش هدررفت محصولات کشاورزی و ایجاد ارزش افزوده از منابع را تا حد امکان ممکن می‌کند.

تولید محصولات مشتقی از گوشت‌های فرآوری شده، در هر زمانی سوددهی دارد و از شغل‌های آزاد پردرآمد محسوب می‌شود. در بین فراورده های عمل آوری شده از گوشت، سوسیس و کالباس به دلیل آماده سازی سریع و همچنین طعم و مزه مطلوب، مصرف بیشتری دارد. برای حفظ این جایگاه و افزایش تقاضای این محصولات، علاوه بر انتخاب روش های مناسب تولید و فراوری، باید به نوع و شکل بسته بندی آنها نیز توجه نمود. با توجه به بررسی های انجام شده و طبق لیست مزیت سنجی، تولید گوشت قرمز در شهرستان ارومیه به اندازه ایجاد یک واحد برای فراوری آن شامل تولید سوسیس و کالباس است ؛ بنابراین ایجاد چنین واحدی، ارزش افزوده زیادی را به همراه خواهد داشت.

فرآوری گياهان دارويي، علاوه بر ارزش افزوده، نياز به سرمايه‌گذاري زيادي نداشته و مي‌تواند نقش مهمي در کارآفرینی داشته باشد. یکی از فرآوری‌های گیاهان دارویی تولید عرقیات است. تولید عرقیات دارای تکنولوژی و دانش فنی پیچیده ای نمی باشد و با توجه به ظرفیت بالای تولید گیاهان دارویی در شهرستان ارومیه و همچنین صادرات این محصولات به کشورهای دیگر، می توان با سرمایه‌ای اندک به این کسب و کار مشغول شد. خشک کردن و بسته‌بندی نیز از دیگر فرآوری‌های گیاهان دارویی است که می‌توان با فعالیت در آن‌ها به سود رسید

با توجه به اینکه سیب عمده محصول باغی در این شهرستان است، فراوی آن شامل تهیه کمپوت سیب، مربا، آبمیوه، چیپس میوه، ژله، کنسانتره و ...، می‌تواند سودآور باشد. البته لازم به ذکر است کارخانه هایی مانند ساندیس و پاکدیس در این زمینه فعال هستند؛ اما این شهرستان همچنان زمینه های توسعه را دارد و می‌توان از ظرفیت های ان استفاده کرد. همچنین شرط موفقیت، توانایی رقابت با کارخانه‌های موجود است. وجود باغات گیلاس به خصوص در روستاهایی که آب شیرین دارند، مانند منطقه کهریز، فراوری این محصول را ایجاب می‌کند. علاوه بر گیلاس، فراوری سایر میوه های باغی و تولید محصولاتی مانند چیپس میوه و آبمیوه و سایر فراورده‌ها مانند مربا، کمپوت، کنسانتره، لواشک و... سوددهی خوبی را به همراه خواهند داشت که در اولویت های بعدی قرار می‌گیرند. خشک کردن میوه‌جات، یکی از روش‌هاي جلوگیري از فساد میکروبی آن‌ها است. در این روش، در اثر کاهش میزان رطوبت، امکان فساد میکروبی بسیار کم شده و سرعت دیگر واکنش‌هاي مضر نیز، به مقدار قابل توجهی کاهش می‌یابد. خشک کردن، ضمن اینکه روي محصول اثر حفاظتی دارد، وزن و حجم آن را نیز به میزان چشمگیری کاهش می‌دهد، در نتیجه از هزینه‌های حمل و نقل و ذخیره‌سازي نیز می‌کاهد. با توجه به اینکه بخشی از بازار میوه خشک ایران، سهم محصولات وارداتی است، با تولید مشابه داخلی این میوه‌ها (از نظر نوع و کیفیت)، می‌توان مانع واردات و خروج میلیون‌ها دلار ارز از کشور شد. همچنین نیاز بیش از حد برخی از کشورها به این گونه محصولات (به دلیل شرایط ویژه اقلیمی آن‌ها، هزینه بالای حمل و نقل سبزیجات و میوه‌های تازه و محدود بودن زمان نگه‌داری آن‌ها)، فرصت مناسبی برای رونق تولید و صادرات چیپس میوه فراهم آورده است.

نقل مهم‌ترین سوغات ارومیه است که در انواع بیدمشکی، گردویی، زعفرانی، پسته‌ای و بادامی عرضه می‌شود. با این حال نقل بیدمشک معروف‌ترین نوع نقل در ارومیه است . طبق لیست مزیت سنجی، تهیه و بسته بندی نقل و آب نبات نیز به دلیل کشت بیدمشک در این شهرستان صرفه اقتصادی دارد؛ زیرا سوغات این شهرستان است و بازار مصرف خوبی دارد.

آجیل و خشکبار از موارد مصرفی خانوارها است که سال‌ها مورد استفاده عموم قرار گرفته و گاهی حتی در بازار جهانی و صادرات جایگاه خاصی دارند. با توجه به اینکه در این شهرستان کاشت گردو، بادام وپسته وجود دارد، سرمایه گذاری در این زمینه موفق خواهد بود؛ زیرا این محصولات نه تنها صادرات دارند، بلکه در بازار های داخلی نیز تقاضا و ارزش افزوده آنها زیاد است.

مصرف سرانه آبزیان در بین مردم بسیار کم است. در صورتی‌که مصرف گوشت سفید در مقایسه با گوشت قرمز از سلامت بالاتری برخوردار است و برطبق آخرین یافته های محققین علوم تغذیه و پزشکی مصرف صحیح آبزیان از بروز بسیاری از بیماریها جلوگیری می کند؛ بنابراین تنها راه افزایش مصرف آبزیان، علاوه‌بر برگزاری برنامه های آموزشی، تولید غذاهای دریایی آماده‌ی مصرف نظیر انواع برگر ماهی و ناگت، میگو برگر و... و ترویج مصرف آن ها بین گروه های مختلف مصرف کننده است؛ لذا ایجاد چنین صنایعی به دلیل وجود مواد اولیه آنها در شهرستان ارومیه، توجیه اقتصادی دارد.

طبق لیست مزیت سنجی، تهیه نان نیز از دیگر مواردی است که قابلیت سرمایه گذاری را دارد. لازم به ذکر است که نان هایی مانند ارده، تنور چره، یاغلی چره و تاواچره از جمله سوغات این شهرستان هستند که طرفداران زیادی دارند .

در انتها می‌توان به مزیت تولید لبنیات و به خصوص پنیر اشاره کرد. البته در حال حاضر تولید لبنیات به وسیله کارخانه پگاه صورت می‌گیرد. این کارخانه، شیر مورد نیاز خود را از اشنویه، ارومیه و سلماس تهیه می‌کند؛ لذا مردم شهرستان می‌توانند با استفاده از مازاد شیر تولید شده، لبنیات و به خصوص پنیر را به صورت سنتی تهیه کرده و به بازار ارائه کنند . البته شرط موفقیت، توانایی رقابت با کارخانه موجود است.

صنایع تبدیلی و تکمیلی

با وجود تنوع تولید محصولات کشاورزی، بررسی‌ها نشان می‌دهد که سالانه مقداری از آن در مراحل کاشت، داشت و برداشت به ضایعات تبدیل می‌شوند. از سوی دیگر برداشت و یا تولید بسیاری از محصولات کشاورزی در یک بازه زمانی مشخصی رخ می‌دهد؛ اما مصرف آن‌ها در طی سال صورت می‌پذیرد. لذا صنایع تبدیلی می‌تواند زمان استفاده را افزایش دهد و از میزان ضایعات آن بکاهد. همچنین گسترش این صنایع موجب اشتغال‌زایی، ایجاد درآمد و جلوگیری از اتلاف و ضایع شدن محصولات می‌گردد.

در حال حاضر تولید کود در این شهرستان وجود دارد؛ اما به دلیل رونق دامداری و کشاورزی، تولید کمپوست قابلیت گسترش را داشته و می‌توان در این زمینه فعالیت کرد. تولید و بسته بندی کمپوست (افزودن کود شیمیایی به کود حیوانی) هم از کسب و کار های خوبی است که قابلیت سرمایه گذاری را دارد؛ زیرا در این شهرستان کشاورزی و دامداری به حد مطلوبی انجام می‌شود؛ لذا مشکلی در خصوص تولید و بازار مصرف این مورد وجود ندارد. كود حيواني علاوه بر تأمين قسمتي از نياز غذایي محصول، ساختمان فيزيكي خاك را بهبود بخشيده تا ريشه محصول بهتر بتواند تنفس كند و فضاي بهتري را برای رشد و گسترش ريشه در اختيار داشته باشد؛ بنابراین طرفداران زیادی مخصوصا در بین باغداران دارد.

خوراک دام از جمله واردات این شهرستان است که پتانسیل های تولید آن در شهرستان وجود دارد و می‌توان در این زمینه فعالیت کرد. با اجرای پروژه های صنعتی که از ضایعات کشاورزی و… خوراک دام تولید شود، هم غذای مورد نیاز دام‌ها تأمین می شود و شهرستان را به خودکفایی سوق می دهد و هم استفاده از مواد اولیه ارزانتر در تولید این محصول سبب خواهد شد تا قیمت تمام شده آن پایین تر و در نتیجه قیمت فروش آن نیز پایین باشد. تولید خوراک دام می تواند زمینه اشتغال خوبی را به طور مستقیم و غیر مستقیم برای افراد ایجاد کند.

با توجه به اینکه دامداری در این شهرستان در سطح قابل توجهی انجام می‌شود، بسته بندی گوشت قرمز از جمله مزیت های سودآور خواهد بود. یکی از روش‌های تازه ماندن گوشت، بسته‌بندی مناسب است. بسته بندی باید به گونه‌ای باشد که گوشت را در مقابل نفوذ طعم، بو، رنگ و سایر عوامل خارجی محافظت کرده و از خشک شدن و تبخیر سطحی جلوگیری کند. همچنین بسته بندی باید خواص حسی و ظاهری و سایر ویژگی‌های گوشت را حفظ و همچنین گوشت را در برابر آلودگی های میکروبی و سایر آلودگی ها نگهداری کند.

طبق لیست مزیت سنجی و بررسی های صورت گرفته، با توجه به گستردگی زنبورداری در شهرستان ارومیه، بسته بندی عسل یکی از مزیت هایی است که سوددهی قابل توجهی خواهد داشت. ویژگی مهم عسل آن است که این ماده طبیعی به دلیل نداشتن آب، به شرط دوری از رطوبت، در مدت طولانی فاسد نمی‌شود. این ماده فقط در صورتی ارزش غذایی خود را از دست می‌دهد که بیش از ۶۰ درجه حرارت ببیند. البته برای حفظ قدرت ضد میکروبی عسل باید آن را در مکانی تاریک و یا در ظرف شیشه ای مات یا تیره خارج از یخچال نگه داشت. نگهداری عسل در ظروف فلزی برای مدت طولانی مناسب نیست. بدین منظور امروزه بسته بندی عسل به شکل های جذاب، خلاقانه و مناسب جهت نگهداری رو به افزایش است. بسته‌بندی های شکیل، باعث جذب بیشتر مشتری و همچنن تسهیل در حمل و نقل عسل می‌شود؛ لذا کار کردن در حوزه بسته بندی عسل تولیدی شهرستان علاوه بر سودآوری باعث ایجاد اشتغال پایدار می‌شود البت در این زمینه لازم به ذکر است که تولید کندو نیز ظرفیت های لازم برای توسعه را دارد که در اولویت های بعدی قرار می‌گیرد.

طبق لیست مزیت سنجی، بسته بندی فراورده های انگور مانند شیره انگور و مویز نیز گزینه شغلی مناسبی برای سرمایه گذاری است.

تنوع تولید محصولات باغی نیز ایجاد واحدی برای بسته بندی و سورت میوه را ایجاب می‌کند. هدف از سورتینگ میوه، دسته بندی و درجه بندی انواع میوه بر اساس سایز و کیفیت است؛ به طوری که بتوان محصول نهایی را به صورت یک دست و یک اندازه در بسته بندی های مختلف در بازار ارائه نمود و مشتری نهایی در طول زمان از یکنواختی خرید خود با برند مورد نظر مطمئن باشد. بسته بندی نهایی میوه و سبزی پس از عملیات سورتینگ به منظور جابجایی آسان و همچنین حفاظت از محصول نهایی سورتینگ شده صورت می گیرد. از ویژگی های بسته بندی مناسب میوه، می‌توان به عدم استفاده از مواد مضر و شیمیایی در ساختار بسته بندی، سهولت فریز کردن و نگهداری در سردخانه، قابلیت حمل و نقل مناسب، پاسخگویی به نیازهای نهایی بازار به طوری که در وزن ها و بسته های مختلف، همه سلیقه ها را در بر بگیرد، استحکام فیزیکی مناسب بسته بندی به خصوص در صورت سورتینگ صادراتی میوه و سبزیجات ، پالت سازی و جایگذاری صحیح کارتن ها درون پالت است. همچنین بسته بندی باید به گونه ای باشد که درون بسته و محصول سورتینگ شده کاملا مشخص باشد.

در سال های اخیر با افزایش آگاهی مردم نسبت به مواد غذایی و توجه بیشتر آن‌ها به سلامت و نقش مواد غذایی مفید، مصرف گوشت ماهی از جایگاه ویژه ای نزد مردم برخوردار شده و مصرف آن افزایش چشمگیری پیدا کرده است. ماهی یکی از محصولاتی است که خیلی سریع فاسد می‌شود؛ بنابراین استفاده از روش های بسته بندی مناسب بسیار ضروری است. طبق بررسی‌های انجام‌شده بسته بندی ماهیان پرورشی در شهرستان ارومیه صرفه اقتصادی دارد؛ زیرا تولیدات ماهی بیش از نیاز شهرستان است.

با افزایش جمعیت، رشد تکنولوژی و افزایش سطح استانداردهای زندگی در جوامع امروزی، مصرف محصولات با محتوای بسته بندی های کوچک افزایش یافته است. جامعه مصرفی نیازمند محصولاتی با سایزها و بسته بندی های متفاوت بوده و اهمیت صنعت بسته بندی به تدریج برای بنگاه ها و برنامه ریزان اقتصادی در حال آشکار شدن است. در بیشتر موارد شاهد هستیم که محصولات با بسته بندی های نامناسب در بازار عرضه شده یا به صورت فله ای و با قیمت های ناچیز به بازرگانان خارجی فروخته می‌شوند. این محصولات بعد از انتقال به خارج و انجام بسته بندی های مناسب بر روی آنان، با ارزش افزوده بالا و با قیمت های چند برابری و به اسم و برند همان کشورها به بازار کشورهای دیگر عرضه می شوند و این کار ضمن برندسازی برای آن کشورها، تجارت آن ها را هم توسعه می‌دهد و این نشان دهنده رابطه مستقیم توسعه صنعت بسته بندی با رشد و توسعه تجاری کشورهاست. با توجه به موارد گفته شده و تولیدات میوه های آجیلی، حبوبات و غلات در این شهرستان، بسته بندی خشکبار، غلات و حبوبات توجیه اقتصادی دارد. در این مورد لازم به ذکر است که مواد اولیه را در صورت کمبود، می‌توان از شهرستان های اطراف وارد کرد.

طبق لیست مزیت سنجی، بسته بندی حلوا و سمنو نیز دارای مزیت هستند؛ زیرا حلوای گردو و حلوای گردو و هویج از جمله سوغات مطرح ارومیه هستند و بسته بندی آنها بازار مصرف خوبی خواهد داشت.

لازم به ذکر است در صورت دقت نکردن به بازارفروش و ظرفیت شهرستان، تمام مشاغلی که در این حوزه نام برده شد با مسئله اشباع روبه رو خواهند شد. بنابراین در نظر گرفتن نیاز و ظرفیت شهرستان و همچنین بازارفروش در شهرستان های اطراف در زمینه راه انداری این مشاغل مهم است.

باغداری

در یک نگاه کلی می توان گفت نقش کشاورزی و به خصوص باغداری در کاهش فقر بسیار چشمگیرتر از دیگر بخش‌ها بوده و در برقراری الگوی صحیح توسعه شهری مؤثر است و در صورت بی توجهی به این بخش، توسعه شهرنشینی، الگوی متمرکز و ناسالمی به خود می‌گیرد که پیدایش شهرهای بزرگ با هزینه زندگی بسیار بالا مثال بارز آن است.

با توجه به اینکه کاشت صیفی جاتی مانند خیار، بادمجان و گوجه در این شهرستان در فضای آزاد، وجود دارد و کاشت آنها تاکنون عملکرد خوبی داشته است، توسعه این موارد سوددهی خوبی را به همراه خواهد داشت. لازم به ذکر است که در حوزه تولید صیفی جات چند گلخانه نیز فعال هستند که پتانسیل های لازم برای افزایش تعداد را دارند. گياهان براي داشتن رشد مطلوب نياز به شرايط خاصي از نظر شدت نور، دمای روزانه، دماي‌شبانه، ميزان رطوبت نسبي هوا و رطوبت خاک دارند. براي توليد و پرورش تجاری گياهان با کيفيت بالا و در تمام طول سال، بايد شرايط محيطي مطلوب مهیا شده و عوامل خسارت زا نظير آفات و بیماری ها، باد، طوفان هاي ويرانگر، سرما و يخبندان و ..... کنترل شوند. گلخانه محیطی است که به راحتی می توان در داخل آن شرایط محیطی را تحت کنترل دراورد و به سمت رشد مطلوب گیاه سوق داد. امروزه، با توجه به نياز روزافزون بازار، از نظر توليد صيفی جات خارج از فصل، تولیدات گلخانه ای، به يکي از سود آورترين بخشهای کشاورزي تبديل شده است. علیرغم اینکه تعدادی گلخانه در حوزه تولید صیفی جاتی مانند خیار، گوجه، کدو، فلفل دلمه ای و بادمجان در شهرستان ارومیه وجود دارد، در زمینه محصولات گلخانه ای، همچنان کمبود احساس می‌شود و توسعه گلخانه های صیفی جات از جمله کسب و کارهایی است که قابلیت سرمایه گذاری را دارد.

اخیرا در مرکز جهاد دانشگاهی شهرستان، کاشت موز به صورت گلخانه ای انجام شده و جوابگو بوده است و می‌توان این محصول را توسعه داد و جایگزین محصولات پر آب نمود. ایجاد گلخانه گل و گیاه زینتی نیز فرصت مناسبی برای سرمایه گذاری است و در حال حاضر نیز تعدادی گلخانه در این زمینه فعال هستند. لازم به ذکر است احداث گلخانه موز و گل و گیاه زینتی در اولویت‌های بعدی این رسته قرار می‌گیرند.

آذربایجان غربی به سرزمین باغ‌های انگور معروف بوده و ارومیه یکی از مراکز اصلی تولید و فراوری محصول انگور است و فراورده‌های مختلف انگور شامل آب غوره، شیره انگور، کشمش، آب میوه در شهرستان ارومیه تولید می‌شود. در ضمن انگور تولیدی به تهران، تبریز و حتی عراق هم صادر می‌شود و بازار خوبی دارد؛ بنابراین توسعه باغات انگور توجیه اقتصادی دارد.

باغات گردو، بادام و پسته در شهرستان و به خصوص در مناطقی که از آبیاری قطره ای استفاده می‌کنند، عملکرد خوبی داشته و محصول با کیفیتی تولید می‌‌شود، بنابراین توسعه و احداث چنین باغاتی گزینه مناسبی برای سرمایه گذاری است. البته لازم به ذکر است که باغات پسته 5 یا 6 سال است که رونق پیدا کرده اند و مزیتی نوپا به حساب می‌آید که طرفداران خوبی هم دارد. بادام یکی از میوه های سردرختی خشک و از جمله محصولات ارگانیک محسوب می شود. از ویژگی های درخت بادام این است که نسبت به کم آبی مقاوم و نگهداری آن نیز نسبت به سایر درختان آسانتر است. این میوه ی باارزش با قیمت بالایی در بازارفروش، عرضه می شود و توسعه باغات مربوط به آن با درآمدزایی بسیار خوبی روبه رو خواهد بود. گردو، درختی چندساله و مقاوم است که پس از رشد کامل، هر درخت تا 18 کیلوگرم تولید محصول خواهد داشت. محصول نهایی قیمت بالایی دارد که هم در داخل کشور طرفداران زیادی داشته و هم قابلیت بالای صادرات دارد. در صورت احداث باغ گردو، تا سال های سال نیاز به سرمایه گذاری و کشت دوباره وجود ندارد؛ زیرا درخت گردو دارای عمر طولانی است و تا ده ها سال قابلیت برداشت دارد. میوه گردو هم جزء معدود میوه هایی است که هیچ گونه نیازی به هزینه انبار در سردخانه ندارد و به دلیل ماندگاری طولانی، می تواند چند ماه و حتی چند سال مورد مصرف قرار گیرد. در ضمن چوب درخت گردو هم برای منبت کاری، خراطی و کنده کاری، ساخت مجسمه و اشیاء دکوری، ساخت آلات موسیقی و همچنین در دکوراسیون داخلی منزل و ساخت روکش های چوب بسیار پرکاربرد است. این چوب نیمه سنگین و نیمه سخت بوده و مقاومت مناسبی در برابر فشار، خمش، رطوبت و کشش دارد. اصولا درخت پسته از ۷ تا ۹ سال پس از کاشت نهال و پیوند، شروع به دادن محصول می‌نماید. کسانی که قصد احداث باغ پسته را دارند برای داشتن سود اقتصادی باید کمی صبور باشند. بهترین خاک برای کاشت درخت پسته، خاک رسی یا شنی است. کیفیت آب مصرفی برای آبیاری درخت پسته به گونه ای است که در کاشت سایر محصولات کشاورزی با آن آب غیر ممکن یا غیر اقتصادی است. آگاهی از اقلیم و آب و هوای مناسب برای درخت پسته یک امر حیاتی قبل از احداث باغ است. شرایط مناسب آب و هوایی برای کاشت نهال پسته اقلیم گرم و خشک در تابستان (گرمای سوزان نباشد) و زمستان سرد و معتدل است. انتخاب پایه مناسب نکته دیگری است که لازم است درنظر گرفته شود. یک پایه پسته قوی و ایده آل باید نسبت به بیماری های مختلف مقاوم و دارای رشد بالایی باشد، همچنین مقاومت و سازگاری زیادی در برابر کم آبی و شوری داشته باشد. محصول پسته به لحاظ اهمیتی که اندام های مختلف گونه های متعدد درختان پسته از نظر خوراکی و صنعتی دارد همواره حائز اهمیت فراوانی بوده و انسان از میوه، پوست، هسته، برگ، ساقه و حتی صمغ آن نیز استفاده می برده است.

در شهرستان ارومیه کاشت فیسالیس به صورت پایلوت نیز انجام شده و به خوبی جوابگو بوده است؛ بنابراین قابلیت توسعه را دارد. فیسالیس یا عروسک پشت پرده یک گیاه علفی نارنجی رنگ است که تقریبا شبیه گوجه فرنگی می‌باشد. فیسالیس در بسیاری از مناطق به عنوان یک میوه لوکس محسوب می‌شود؛ به همین دلیل با قیمت بالایی به فروش می رسد. همچنین بسیاری از کشورها، از جمله کشورهای حوزه خلیج فارس خواستار واردات فیسالیس از ایران هستند؛ بنابراین می توان محصولات تولیدی را صادر کرده و کمک شایانی به ارز آوری و پیشرفت اقتصادی کشور داشت. چون فیسالیس بعد از برداشت در فضای آزاد ماندگاری طولانی مدتی دارد از این جهت صادرات این محصول ریسک کمی دارد و می توان محصول سالمی را به مقصد رساند.

طبق بررسی‌های صورت گرفته درصد عمده‌ای از سیب کشور در استان آذربایجان غربی و شهرستان ارومیه تولید می‌شود. باتوجه به شرایط شهرستان و میزان تولیدات سیب، افزایش فعالیت در این زمینه مزیت دارد.

طبق لیست مزیت سنجی و بررسی های صورت گرفته، مشاغلی مانند پرورش قارچ در حال حاضر به صورت خانگی در این شهرستان انجام می‌شوند که همچنان جای کار دارد و می‌توان در این زمینه سرمایه گذاری کرد. میزان مصرف قارچ در سال های اخیر رشد خوبی داشته و سرانه مصرف بالا رفته است. مشتری داشتن این محصول از یک سو و غنی از پروتئین و ویتامین بودن آن از سوی دیگر، باعث شده که جایگزین مناسبی برای گوشت باشد. در برخی از شهرها و روستاها به دلیل عدم آشنایی با فواید قارچ، میزان مصرف این محصول پایین است که می توان با تبلیغ و معرفی این محصول، میزان مصرف را بالاتر برد .همچنین پرورش قارچ از شغل هایی است که می توان با سرمایه اولیه کم و محیط کوچک شروع کرد. یک دوره کامل پرورش قارچ 60 روز طول می کشد که قابلیت کاهش به 35 روز را دارد.

با توجه به اینکه باغات هلو، شلیل، گلابی، زردآلو، آلو و گیلاس در شهرستان ارومیه عملکرد خوبی داشته اند و محصول با کیفیتی در این حوزه تولید می‌شود، گسترش و احداث چنین باغاتی علاوه بر اشتغالزایی، سودآور خواهد بود.

در حال حاضر کاشت سبزی جات نیز به صورت گلخانه ای و در فضای آزاد وجود دارد و توسعه آن از مزیت های حوزه باغداری است. حرفه سبزی کاری به میزان قابل توجهی به اقتصاد منطقه کمک کرده و علاوه بر کشاورزان، نفرات متعددی را در زمینه فراورده های سبزی جات، حمل و نقل و بازاریابی، جذب می‌کند.

دامداری

دامداری در شهرستان ارومیه بیشتر به صورت سنتی انجام می‌شود. البته دامداری صنعتی نیز وجود دارد. مردم این شهرستان در زمینه دام سبک بیشتر گوسفند نژاد افشار و ماکویی و در زمینه دام سنگین بیشتر گاو هلشتاین و سمینتال را پرورش می‌دهند. با توجه به اینکه مراتع خوبی در این منطقه وجود دارد و دام های موجود با اقلیم منطقه سازگار هستند و عملکرد خوبی داشته اند، قابلیت خوبی برای سرمایه گذاری در زمینه پرورش دام های مذکور وجود دارد. گوسفند ماکویی اغلب به رنگ سفید دیده می شود که قسمت های پوزه‌ی گوسفند، قسمت انتهایی دست و پا و هم چنین اطراف چشم گوسفند دارای لکه هایی به رنگی مشکی می باشد. از آن جا که پشم بدن این نوع از گوسفند، سفید است و هم چنین دارای مرغوبیت الیاف بالایی است و تار های بلندی دارد، طرفداران زیادی در عرصه ی بازار پشم و پوست دارد و از آن در انواع مصارف فرش بافی، ریسندگی و هم چنین در تولید البسه‌ی مرغوب استفاده می شود. هم چنین پشم این گوسفند، دارای قدرت رنگ پذیری بالایی است و به دلیل داشتن رنگ سفید، رنگ های دیگر را به خوبی در خود نشان می دهد. میزان تولیدات پشمی این نژاد به طور متوسط برای قوچ بالغ حدود ۳ الی ۵٫۲ کیلوگرم و نیز برای بره های نژاد ماکویی حدودآ ۸۵۰ تا ۱۱۰۰ گرم تخمین زده شده است، که این مقدار بسته به نوع جنسیت گوسفند زنده و هم چنین سن گوسفند متغیر است. گوسفند ماکویی از نظر قد و جثه مقداری از سایر نسل های گوسفند زنده بالاتر است. این گوسفند زنده دارای راندمان بالایی در زمینه‌ی تولید گوشت می باشد از این رو گوسفند ماکویی را جزء نژاد های پشمی و گوشتی گوسفندان زنده قرار داده اند. وزن گوسفند زنده مربوط به قوچ های نژاد ماکویی که دارای سن چهار الی پنج سال هستند حدود ۱۴۰ کیلوگرم می باشد و وزن لاشه ی گوسفند تا ۷۵ کیلو گرم هم می رسد. گوسفند افشاری یکی از نژادهای بسیار مهم گوسفند داشتی است که بومی استان زنجان است. مدیریت پرورشی بهینه این نژاد می تواند سودآوری واحد گوسفندداری را افزایش دهد. دلایل زیادی باعث شده است که امروزه گوسفندان نژاد افشاری جزء پر فروش ترین گوسفندان باشند. این نژاد به آب و هوای سرد عادت داشته و دارای جثه ای بزرگی است. گوسفند افشاری جزء گوسفندان سنگین ‌دنبه کشور محسوب می‌گردد. سرعت رشد بالا، تولید شیر خوب و پرچرب و بهترین گوشت قرمز (که باعث‌شده است که جزء گوسفندان دو منظوره گوشتی – شیری قرار بگیرد.)، بهبود کمی و کیفی پشم گوسفند، سازگاری و عادت پذیری با شرایط آب و هوایی مناطق سردسیر، قدرت راهپیمایی و کوه پیمایی خوب، توان چند قلو زایی، مقاومت در برابر امراض و انگلهای منطقه و بالا بودن ضریب تبدیل و داشتن بازده اقتصادی مطلوب از جمله مزایای پرورش گوسفند افشاری است.

همانطوریکه بیان شد پرورش گاو سمینتال و هولشتاین از اولویت‌های اول این حوزه است و می‌توان نسبت به پرورش این دام‌ها اقدام کرد. گاو سمینتال جزء بهترین گاو های شیری و گوشتی جهان است. افزایش وزن روزانه فوق‌العاده و گوساله دهی با فاصله 365 روز، مقاومت بالا نسبت به بیماری‌های عفونی و متابولیکی، عمر مفید بالا، مدیریت آسان این نژاد و همچنین سازگاری بسیار خوب و قابل توجه با محیط پرورش همان چیزی است که یک دامدار برای بقاء و پیشرفت به آن نیاز دارد. یکی دیگر از مزایای پرورش گاو سمینتال، به صرفه بودن در شرایط اقتصادی فعلی است زیرا این گاو با دادن کمترین علوفه و کنسانتره، بیشترین میزان شیر و گوشت را به ما می‌دهد. گاو هلشتاین که به نام هولشتاین هم شناخته می شود جزء سنگین وزن ترین گاوهای شیری در جهان است. این نژاد که از نظر تولید شیر بهترین نژاد در میان گاوهای شیری است حدودا ۷۲۴۰ لیتر شیر در سال تولید می کند. درصد چربی این شیر 65/3 درصد و درصد پروتئین آن ۳ درصد است.

بعد از موارد فوق می‌توان به مزیت پرورش گاومیش اشاره کرد. این مورد نیز در حال حاضر توسط برخی از افراد شهرستان انجام می‌شود و قابلیت توسعه را دارد. گاومیش دامی است که نسبت به بیمارهای دام بسیار مقاوم است و شیر تولیدی آن کیفیت بالایی دارد. گاومیش برخلاف گاو که هر علوفه‌ای را نمی‌خورد و انتخابی عمل می‌کند، همه نوع علفی می‌خورد و حتی از بقایا و پسماندهای کشاورزی و جلبک های موجود در آب هم تغذیه می‌کند. یکی از مهم‌ترین مزیت‌های پرورش گاومیش بالا بودن درصد چربی موجود در شیر این دام است. در حالی که هر لیتر شیر گاو بطور میانگین 4 تا 5 درصد چربی دارد، چربی موجود در شیر گاومیش بین 8 تا 12 درصد است.

زنبورداری در شهرستان ارومیه در حال انجام است و محصول باکیفیتی نیز تولید می‌شود. با توجه به شرایط شهرستان، زنبورداران در فصل سرما معمولا به خوزستان کوچ می‌کنند. با توجه به اینکه عسل تولید شده در این منطقه کیفیت و بازار مصرف خوبی دارد، زنبورداری، گزینه شغلی مناسبی برای سرمایه گذاری است. پرورش زنبور عسل از جمله مشاغلی است که می تواند سود خوبی به همراه داشته باشد. باردهی گل ها و میوه ها با گرده افشانی توسط زنبور عسل افزایش می یابد. این مسئله باعث شده ارزش اقتصادی پرورش زنبور عسل بسیار بیشتر از ارزش ریالی حاصل از تولید عسل باشد. در طی فرآیند پرورش و نگهداری زنبورعسل، با ازدیاد کندوها می توان به فروش کندو نیز فکر کرد و به سود خوبی دست یافت. در مناطق گرمسیری از هر کندو یک بچه کندو گرفته می شود. در ضمن محصول مزرعه پرورش زنبور عسل صرفاً کندو و عسل نیست؛ موم، زهر و ژل آن نیز قابل فروش است.

زراعت

بخش زراعت در روند رشد و توسعه اقتصادی نقش‎های متعددی بر عهده دارد که از جمله مهم‎ترین آن‎ها می‎توان تامین مواد خام و اولیه مورد نیاز صنایع بالادستی، تامین نهاده‎هایی مانند نیروی کار، مصرف تولیدات سایر بخش‏های صنعتی از قبیل کودها و سموم شیمیایی و ماشین‌آلات کشاورزی، ارزآوری و تامین مالی سایر بخش‎های زیربنایی را نام برد. در سطح شهرستان ارومیه محصولات زراعی متنوعی کشت شده که می‌توان نسبت به افزایش فعالیت در این زمینه اقدام کرد. لازم به ذکر است تمام مشاغل پیشنهاد شده در این حوزه، به شرط وجود زمین کافی، قابلیت سرمایه گذاری را دارند.

زعفران یکی از اقلام زراعی است که کشت آن اخیرا در شهرستان آغاز شده و خوب جواب داده است. مقاومت زعفران در برابر سرما زیاد است و به آب کمی نیاز دارد؛ بنابراین می‌تواند جایگزین مناسبی برای سایر محصولات باشد.

چغندر قند نیز از جمله مواردی است که کشت آن در حال حاضر انجام می‌شود و قابلیت توسعه را دارد . کشت چغندرقند علاوه بر این که از نظر اقتصادی بسیار سودآور است، می تواند در اصلاح خاک و کنترل علف های هرز نیز مؤثر باشد؛ از این رو به راحتی می توان این گیاه را در تناوب با گیاهان دیگر قرار داد. به خاطر سازگاری زیاد این گیاه با شرایط مختلف آب و هوا و خاک، در اکثر نقاط می توان آن را کشت کرد. این گیاه با ریشه های عمیق خود نفوذپذیری خاک را افزایش داده و خاک مناسبی را برای کشت های بعدی آماده می کند. همچنین از چغندرقند علاوه بر قند محصولات دیگری مثل برگ چغندر و تفاله مخلوط با ملاس (بعد از برداشت قند در کارخانه) به دست می آید که می تواند مورد تغذیه دام قرار گیرد. لازم به ذکراست که کشت چغندرقند به آب زیادی نیاز دارد و برای شروع این کسب‌وکار باید این نکته را درنظرگرفت.

در حوزه زراعت، بیشترین محصولی که در این شهرستان کشت می‌شود، گندم می‌باشد و توسعه آن، فرصت مناسبی برای سرمایه گذاری است. در میان محصولات کشاورزی، کاشت گندم نسبت به بقیه کم دردسرتر و کم آفت تر است.گندم در بازه زمانی حدودا هشت ماهه به ثمر نشسته و به مرحله سود دهی می رسد. خرید تضمینی گندم همه ساله توسط دولت انجام می گیرد. البته خود کشاورز هم می تواند گندم را بفروشد و درآمد خوبی کسب کند. کود شیمیایی و بذر نیز به شکل یارانه‌ای در اختیار کشاورزان قرار می گیرد؛ بنابراین گسترش تولید گندم ارزش افزوده زیادی را به دنبال دارد.

با توجه به اهمیت تولید حبوبات در اقتصاد کشاورزی و مستعد بودن شرایط اقلیمی از نظر نوع خاک که سبک و غیر اسیدی است و آب و هوای معتدل این شهرستان، توسعه کشت حبوباتی مانند نخود و لوبیا، از جمله مواردی است که ارزش افزوده زیادی را به دنبال دارد.

کلزا نیز از دیگر مواردی است که در حال حاضر کشت می‌شود و با توجه به اینکه با شرایط آب و هوایی شهرستان سازگار است، زمینه های لازم برای توسعه را دارد. کشت کلزا باعث از بین رفتن چرخه زندگی آفات، بیماری ها و علف های هرز گردیده و با کاهش جمعیت آنها موجب صرفه جویی در مصرف سموم و کاهش آلودگی های زیست محیطی می گردد. با توجه به آنکه زمان کشت کلزا در فصل پاییز است، نیاز گیاه به آب کم می‌باشد و با استفاده از نزولات جوی می توان به کشت آن اقدام نمود. کلزا با تولید مقادیر قابل توجهی علوفه می تواند در تغذیه دام های منطقه نقش موثری داشته باشد. همچنین برگردان بقای کلزا به خاک باعث افزایش حاصلخیزی خاک و بهبود ساختمان خاک خواهد شد. کشت کلزا به عنوان یک دانه روغنی بسیار مهم در تولید محصولات حوزه صنایع غذایی و یا تولید انواع نهاده‌های خوراکی دام و طیور متداول است. روغن کلزا ازجمله مشتقات این گیاه است که امروزه به دلیل سالم بودن و داشتن کمترین کلسترول و اسیدهای چرب اشباع ‌شده مورد استقبال قرارگرفته است. تحقیقات دانشمندان نشان می‌دهد که دانه کلزا 40-30 درصد روغن و کنجاله‌اش50-40 درصد پروتئین دارد.

در میان گیاهان علوفه ای، کشت ذرت علوفه ای و یونجه در شهرستان ارومیه در حال انجام است و با توجه به اینکه دامداری در وضعیت مناسبی قرار دارد، قابلیت سرمایه گذاری برای توسعه این محصولات وجود دارد. در میان گیاهان علوفه ای، یونجه به خاطر ارزش غذایی بالا و عملکرد خوب از اهمیت خاصی برخوردار است. همچنین به علت وجود باکتری‌های ریزوبیوم در ریشه های خود قادر به تثبیت ازت هوا بوده که این ازت برای کشت بعدی قابل استفاد است و می توان حداقل تا ۳ سال محصول برداشت نمود؛ بنابراین توسعه این کشت توجیه اقتصادی دارد. با کشت یونجه امکان تامین بخشی از علوفه مورد نیاز دام، فراهم می‌شود. با کشت ذرت علوفه می‌توان نیاز کشاورزان را در تولید خوراک دام برطرف کرد. همچنین، این گیاه در صنعت غذایی، شیمیایی و دارویی نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

سیب زمینی و پیاز نیز در حال حاضر در شهرستان تولید می‌شوند و افزایش فعالیت در این زمینه مزیت دارد. البته کشت این دو محصول به آب زیادی نیاز دارند و برای ورود به این شغل باید این نکته را درنظر گرفت.

طبق بررسی های انجام شده، با توجه به اینکه کشت جو با شرایط آب و هوایی شهرستان سازگار است و در حال حاضر نیز انجام می‌شود، افزایش تولید آن، پتانسیل های لازم برای سوددهی را دارد. جو از دیرباز در سبد تغذیه دام جایگاه ویژه داشته و به صورت دانه و علوفه سبز مورد استفاده قرار می‌گیرد. از جو برای تهیه نان و پخت سوپ استفاده می شود. این گیاه در تهیه غذای کودک نیز کاربرد دارد. جوشانده جو داروي خوبي براي مبتلايان به تب و كم خوني و سوء هاضمه بوده و پایین آورنده کلسترول است.

با توجه به اینکه کاشت آفتابگردان آجیلی و روغنی در این شهرستان وجود داشته و با شرایط آب و هوایی منطقه سازگار است، توسعه این محصول نیز صرفه اقتصادی دارد. گل آفتابگردان گیاهی یک ساله است که پرورش آن در هر شرایطی ممکن است و فرآورده های حاصل از آن دارای مزیت اقتصادی فراوان است. این گیاه، یکی از نباتات روغنی مهم است که از نظر تولید روغن، بعد از سویا در مقام دوم قرار دارد. آفتاب گردان های آجیلی از بازار پسندی ویژه ای برخوردارند. علاوه بر این، فراورده های جانبی آفتاب گردان به خصوص کنجاله آن باعث توجه هر چه بیشتر به زراعت این گیاه با ارزش شده است.

صنعت

مشاغل صنعتی از مهم ترین عوامل توسعه اقتصادی کشور است. اما در کشور ما آن گونه که باید به آن توجه نشده است و لازم است از پتانسیل های هر شهرستان در این حوزه برای پیشرفت اقتصادی کشور استفاده شود. در شهرستان ارومیه، تعدادی واحد صنعتی در زمینه های مختلف وجود دارد اما پتانسیل های شهرستان نشان دهنده این موضوع است که همچنان برای ایجاد واحدهای صنعتی جدید ظرفیت وجود دارد.

طبق بررسی های انجام شده، تولید ادوات کشاورزی، از جمله مزیت هایی است که به دلیل رونق کشاورزی در این شهرستان قابلیت سرمایه گذاری را دارد. البته در حال حاضر نیز واحد هایی در این زمینه وجود دارند؛ اما این مورد همچنان هم جای پیشرفت و سوددهی را دارد.

در حوزه تولید پوشاک، واحد هایی فعال هستند؛ اما کفاف نیاز شهرستان را نمی‌دهند و بیشتر پوشاک از سایر مناطق وارد می‌شود ؛ بنابراین فعالیت در این زمینه مزیت دارد.

در ادامه می‌توان به مشاغلی مانند تولید لوازم خانگی، کالای ساختمانی مانند دستگیره، کلید و پریز، درب و پنجره و ... ، لوازم التحریر، شیردوش و لوازم خودرو اشاره کرد که ظرفیت های لازم برای رشد و پیشرفت را دارند.

شهرستان ارومیه دو شهرک صنعتی دارد و کارخانه های دستکش سازی، پروفیل، درب و پنجره، رب و انواع کنسرو، آبمیوه، مبلمان، آجر و آسفالت، پوشاک و ... در داخل و خارج از شهرک صنعتی فعال هستند .

طیور

پرورش طیور یکی از مشاغل سخت و پرکاری است که به دلیل نیاز جامعه به منابع غذایی، از اهمیت بالایی برخوردار است و سود سرشاری دارد. در شهرستان ارومیه پرورش کبک، بوقلمون و بلدرچین در حال حاضر به صورت محدود وجود انجام می‌شود و همچنان هم جای کار دارد و می‌توان در این زمینه فعالیت کرد. البته لازم به ذکر است که بازاریابی و یافتن بازار مصرف، تاثیر قابل توجهی بر درآمد و سوددهی دارد. کبک پرنده‌ای است وحشی، که در کوهستان‌ها زندگی می‌کند. این پرنده از قدرت پرواز کمی برخوردار است. محصولات کبک نسبت به دیگر طیور به دلیل طعم و کیفیت مناسب قیمتی بیشتر و مشتریان خاص خود را دارند و از جهت دیگر به دلیل مقاومت نسبتاً بالای این پرنده در مقابل بیماری‌ها، تلفات آن نسبت به دیگر پرندگان کمتر است. همچنین می‌توان به بازار جوجه و تخم کبک اشاره نمود که قابلیت تولید و عرضه بیشتر را دارد. با پرورش کبک به‌صورت صنعتی می‌توان بخشی از نیاز کشور در حوزه گوشت را تأمین کرد و از میزان واردات به داخل کشور کاست. گوشت بوقلمون دارای خواص غذائي ويژه ای است و محدوديت مصرف خاصي نيز ندارد؛ بنابراین مي تواند جايگزين مناسبی براي گوشت قرمز علی الخصوص در بيمارانی که مصرف گوشت قرمز برای آنها با محدوديت هایی همراه است، مطرح گردد. از ديگر امتيازات گوشت بوقلمون وجود هر دو نوع گوشت سفيد و قرمز در يک لاشه است. گوشت سفيد 65 درصد و گوشت قرمز 35 درصد وزن يک لاشه 8 کيلوئي را تشکيل مي دهد. تولید بوقلمون گوشتی به دلیل به صرفه بودن تولید، در دسترس بودن نهاده‌های مصرفی بوقلمون، نیاز بازار داخلی و نیز امکان انجام صادرات به کشورهای منطقه حائز اهمیت است. بلدرچین پرنده‌ای با جثه کوچک، در برابر بسیاری از بیماری ها مقاوم است. پرورش بلدرچین به دلیل هزینه های جاری پایین، اشباع نبودن بازار فروش، کوتاه بودن دوره پرورش(40 روز) و عدم پرورش انحصاری توسط شرکت های بزرگ دارای مزیت است. محصولات این پرنده شامل گوشت، تخم بلدرچین و کود است. گوشت و تخم این پرنده دارای ارزش غذایی و دارویی و همچنین سرشار از پروتئین است.

در این شهرستان تعدادی مرغداری صنعتی وجود دارد که مرغ گوشتی و مرغ تخم گذار را پرورش می‌دهند. طبق بررسی های انجام شده، مرغداری های شهرستان اشباع شده اند و به نظر می‌رسد کار کردن در این حوزه، سوددهی خوبی نداشته باشد. البته لازم به ذکر است که جوجه های مورد نیاز این واحد ها از سایر مناطق تامین می‌شوند و می‌توان در زمینه جوجه کشی کار کرد.

خدمات

تنوع در حوزه مشاغل خدماتی بسیار زیاد است و حرفه های زیادی را در برمی گیرد که میزان سودآوری حرفه ها با توجه به نیاز و ظرفیت منطقه با یکدیگر تفاوت هایی دارد. برای مثال گردشگری از فعالیت هایی است که با سودآوری بسیاری همراه است و در شهرستان ارومیه نیز ظرفیت های بسیارخوبی برای سرمایه گذاری در زمینه گردشگری وجود دارد. یكي از راه‌هاي تحقق توسعه گردشگري، احداث اقامتگاه بومگردی و رستوران بومی، در مناطقی است که موقعیت خاص جغرافیایی و تاریخی دارند. رستوران‌های بومی، مکان‌هایی با فضای سنتی و متناسب با آداب ‌و ‌رسوم هر منطقه است که در آن‌ها بیشتر به‌جای استفاده از میز و صندلی‌های مدرن از تخت یا سایر وسایل سنتی استفاده می‌شود و علاوه بر سرو غذاهای محلی، ترشیجات خانگی، نوشیدنی‌هایی مانند چای و قهوه نیز داده می‌شود. رستوران‌ها جزء مهم‌ترین نمادهای فرهنگی محسوب می‌شوند و می تواند در خانه های قدیمی موجود در هر منطقه اجرا شود. بسیاری از گردشگران و توریست های غذایی برای امتحان کردن غذاهای مختلف به سفر می روند و این مسئله برای مناطق مختلف قابل استفاده و بهره برداری است؛ بنابراین ایجاد رستوران بومی نیز از کسب و کار های زود بازده است؛ زیرا هم تمایل مردم به سمت سرو غذا های محلی بیشتر شده و هم معاملات این کسب و کار به صورت نقدی انجام می‌شود. اقامتگاه بوم گردی فرصت مناسبی است تا مسافران ضمن گردشگری در هر منطقه و بازدید از جاذبه های توریستی، حس ایرانی زیستن به سبک سنتی را تجربه کنند. همچنین طبخ غذاهای محلی در برخی اقامتگاه ها، مصداق دیگری از مهمان نوازی ایرانی است.

طبق لیست مزیت سنجی، مرمت فرش نیز از دیگر مواردی است که می‌توان روی آن سرمایه گذاری کرد.

صنایع دستی

صنايع دستي به آن گروه از صنايعي گفته مي شود كه مهارت، ذوق و بينش انسان در آن نقش اساسي دارد و يا اينكه تمام يا بخش اعظم مراحل ساخت فراورده هاي آن با دست انجام گرفته و در چارچوب فرهنگ و بينش هر منطقه و با ديدگاه هاي قومي ساخته و پرداخته مي شود. صنايع دستي بازتابي از تاريخ تمدن هر ملت و قومي است و مي تواند انتشار مؤثري براي فرهنگ و سنن مناطق مختلف باشد.

قالی‌بافی یکی از مشاغلی است که در حال حاضر در شهرستان انجام می‌شود و برخی از مردم در انجام آن مهارت دارند؛ بنابراین می‌توان فعالیت در این زمینه را افزایش داد و با استفاده از بازاریابی مناسب، سودچشمگیری را کسب کرد. قالیبافی از مشاغل خانگی پردرآمدی است که تسهیلات خوبی به آن تعلق می گیرد. بسیاری از زنان خانه دار این هنر را یک فرصت شغلی مناسب می دانند چون در کنار کارهای روزمره می توانند به این کار بپردازند و درآمد خوبی کسب کنند. از آن جایی که قالی انواع مختلفی دارد می توان با آموختن دانش آن، محصولات متنوع و متناسب با ذوق و سلیقه افراد، تولید و به بازار عرضه کرد. در ضمن این کسب و کار را می توان در فضای کوچک و با سرمایه اولیه کم راه انداخت و با فروش محصول و افزایش مشتری، این کار را گسترش داد و زمینه اشتغال بسیاری از جوانان را فراهم کرد.

گليم بافي يكي از شاخه هاي قاليبافي است و در آن از طرح هاي مختلف محلي استفاده مي شود. برخی از مردم شهرستان با مهارت گلیم بافی آشنا هستند و این کار را انجام می‌دهند. این مورد نیز در صورت تامین بازار، همچنان جای کار دارد.

با استناد به تاریخ با گذشت هزاران سال و شاید هم بیشتر از استفاده چرم توسط بشر و پیشرفت های گوناگون در صنعت، هنوز ماده دیگری نتوانسته است جایگزین این ماده طبیعی گردد. علی رغم تفکر برخی بر این موضوع که چرم ماده اولیه بسیار گران و غیر قابل دسترس است، باید گفت در حقیقت قیمت بالاتر محصولات چرمی به سبب هزینه های زیادی است که در فرآیندهای بسیار برای تهیه آن مصروف می شود، علاوه بر آن دلایل دیگری هم مانند انعطاف پذیری، مقاومت در برابر ضربه و حرارت، سازگاری با محیط زیست و ... طبیعتا در افزایش قیمت آن تاثیر گذار خواهد بود. با توجه به آنچه گفته شد، تولید و توسعه محصولات چرمی از جمله مزیت های خوب این شهرستان در حوزه صنایع دستی است که صرفه اقتصادی دارد.

علاو بر موارد فوق، تهیه تراریوم، شمع سازی و تولید زیورآلات رزینی هم زمینه اشتغال و کسب درآمد را برای بانوان شهرستان فراهم می‌آورد. بسیاری از کسب‌وکارهای پررونق و با سرمایه اولیه اندک، ترکیبی از هنر، خلاقیت و دانش زنانی است که در بلندمدت خانواده‌های بسیاری را تحت حمایت مادی خود قرار داده‌اند. بسیاری از این کسب‌وکارها در کنج خانه و با کمترین میزان هزینه‌ برای خانواده‌ها درآمدزایی می‌کند. در این کسب‌وکار مجموعه‌ای از زیورآلات اعم از دست‌بند، گردن‌بند که بیشتر به حالت رو مانتویی شناخته می‌شوند، پابند، سنجاق‌سینه، آویز ساعت و کیف و … ساخته می‌شود. این محصولات بیشتر ترکیبی از هنر و خلاقیت است که در بلندمدت تبدیل به نشان تجاری می‌شود. تولید زیورآلات رزینی بیشتر از هر چیزی هنر و خلاقیت می‌طلبد و چون از جمله کسب و کارهای جدید است، می تواند درآمد زایی خوبی برای شخص داشته باشد. کسب و کار شمع سازی از مشاغل خانگی پر درآمد است که امروزه به علت خواص دارویی، خواص زینتی و زیبایی، بازار مصرفی بالا و پررونقی دارد. مواد اولیه شمع سازی، پارافین می‌باشد که ایران منابع سرشاری از پارافین را داراست. این کسب و کار از ریسک پایینی برخوردار است و چون مواد اولیه آن به راحتی تامین می شود، بازار مصرفی خوبی دارد، در مقیاس کوچک قابل انجام است و خطر هایی مثل بیماری و یا آب و هوای اقلیمی، کار و سرمایه را تهدید نمی کند. به همین خاطر می تواند از بهترین گزینه ها برای راه اندازی کسب و کار باشد. تولید و پرورش گل و گیاه همیشه یکی از پر درآمد ترین مشاغل بوده است، امروزه نیز با توجه به آپارتمانی شدن منازل، تمایل به پرورش گیاهان داخل آپارتمان رو به افزایش است. تولید تراریوم چون به سرمایه و صرف وقت زیادی نیاز ندارد، می تواند به عنوان شغل دوم، بسیار قابل تامل باشد و با صرف هفته ای یک روز زمان، به سوددهی قابل توجهی برسد. با ایجاد خلاقیت و ابتکار و هنر در کارها می توان سود را تا دوبرابر هم افزایش داد.

شیلات

در شهرستان ارومیه، تعدادی استخر پرورش ماهی وجود دارد که در این استخرها بیشتر ماهی قزل آلا پرورش داده می‌شوند. کار کردن در حوزه شیلات نیز سودآوری خوبی را به همراه دارد؛ زیرا در برخی از نقاط شهرستان، منابع آبی کافی برای این منظور وجود دارد. ماهیان سردآبی در محدوده دمایی 18-12 درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارند. ماهی قزل آلا یکی از معروف ترین گونه های ماهیان سردآبی است. قزل آلا یکی از منابع خوب آهن است، آهن در خونسازی و همچنین در حفظ مقاومت بدن در برابر میکروب‌ها نقش مهمی به عهده دارد. علاوه بر آن، آهن موجود در قزل آلا، جذب آهن منابع گیاهی را هم افزایش می دهد؛ بنابراین نقش مهمی در پیشگیری از کم خونی ناشی از فقر آهن به عهده دارد. نتایج مطالعات نشان می دهند امگا ۳ ماهی قزل آلا می تواند فشار خون و ضربان قلب را در بیماران صرع تنظیم کرده و از تعداد تشنج های آن به طور قابل توجهی بکاهد؛ بنابراین این نوع ماهی طرفداران زیادی در بین مردم دارد؛ لذا راه اندازی پرورش آن، علاوه بر ایجاد اشتغال پایدار، سوددهی خوبی را خواهد داشت.

مشاغلمزیت
تولید سوسیس و کالباس1
فراوری گیاهان دارویی2
بسته بندی گوشت3
بسته بندی عسل4
تولید و بسته‌بندی کمپوست5
فراوری سیب6
تولید خوراک دام7
احداث گلخانه صیفی جات8
احداث باغ گردو9
پرورش گوسفند افشاری10
پرورش گوسفند ماکویی11
کشت زعفران12
تولید پوشاک13
تولید ادوات کشاورزی14
پرورش گاو هلشتاین15
پرورش گاو سمینتال16
زنبورداری17
احداث باغ بادام18
احداث باغ پسته19
تولید خوراک دام20
تولید نقل و آبنبات21
بسته بندی فراورده های انگور22
تولید خشکبار23
کشت گندم24
احداث باغ انگور25
پرورش بوقلمون26
احداث اقامتگاه بومگردی27
قالی بافی28
احداث رستوران بومی29
پرورش ماهی قزل آلا30
پرورش بلدرچین31
احداث گلخانه گل و گیاه زینتی32
کاشت فیسالیس33
کشت ذرت علوفه ای34
کشت کلزا35
کشت یونجه36
فراوری گیلاس37
تولید کندو38
بسته بندی ماهی39
تولید لوازم خانگی40
تولید مصنوعات چرمی41
پرورش قارچ42
فراوری ماهی43
تهیه نان محلی44
سورت و بسته بندی میوه45
تهیه چیپس میوه46
احداث باغ سیب47
پرورش کبک48
بسته بندی حبوبات49
گلیم بافی50